Gazete Oksijen’in bir haberine göre, TÜİK’in (Türkiye İstatistik Kurumu) ‘Bölgesel Satınalma Gücü Paritesi, 2024’ başlıklı araştırmasında, tüketim harcamalarına göre fiyat farklılıkları ortaya konmuş. Örnek olarak İstanbullu’nun 1.000 TL’sinin Şırnak’ta kaç TL’lik satın alma gücüne sahip olduğu incelenmiş. Tüm tüketici harcamaları baz alındığında İstanbul’da yaşayan bir kişinin 1.126 TL harcadığı bir mal ve hizmeti Şırnak’ta 915 TL’ye almanın mümkün olduğuna yer verilmiş. Yani buna göre İstanbullu’nun 1.000 TL’si Şırnak’ta 1.231 TL ediyor. Yapılan bir sosyal medya paylaşımda ise “İstanbullu’nun 1.000 lirası hangi ilde kaç para ediyor?” başlıklı bir tablo paylaşılmış. Tablo aşağıdaki gibi…
EDİTÖR: DEMET İLCE
Peki bu tablo gerçekleri yansıtıyor mu?
Söz konusu tablo gerçekten de TÜİK’in “Bölgesel Satınalma Gücü Paritesi (BSPP), 2024” çalışmasına dayanıyor. TÜİK, her sene İBBS Düzey-2 (26 bölge) bazında; fiyat düzeylerini, tüketim mal ve hizmetlerinin bölgelere göre pahalı veya ucuzluğunu, Satınalma Gücü Paritesi (SGP) endekslerini hesaplıyor. Bu endeksler, “aynı yaşam standardı için farklı bölgelerde kaç TL gerekir?” sorusuna yanıt veriyor.
TÜİK verisinde; İstanbul’un fiyat endeksi, 116-118 bandında. Doğu ve Güneydoğu Anadolu’daki bazı bölgeler ise 90’ın altında. Yani hesaplamada, İstanbul’un 1000 TL’si baz alınmış. Diğer bölgelerde aynı mal sepetinin kaç TL’ye alınabildiği hesaplanmış. Bundan dolayı, daha ucuz bölgelerde rakam 1.000 TL’nin üstüne çıkıyor. Daha pahalı bölgelerde ise 1000 TL’nin altına iniyor.
Tablo İncelemesi
Örneğin TÜİK’e göre İzmir’deki fiyat düzeyi İstanbul’dan biraz daha ucuz. 1000 TL’nin 1.020-1.030 TL bandında çıkması, beklenen bir sonuç.
Türkiye’nin en düşük fiyat düzeyine sahip bölgeleri ise Mardin, Batman, Şırnak ve Siirt. TÜİK 2024 verilerinde bu bölge, en yüksek satınalma gücü katsayısına sahip. Yani tabloda belirtilen 1.230 TL civarı tam uyumlu.
İzmir, Ankara ve Bursa çevresi ise tabloda 1.020-.1100 TL aralığında. TÜİK’in batı bölgeleri için verdiği orta fiyat düzeyi ile birebir örtüşmekte.
İllerin tek tek değil de bölge bazlı verilmiş olması bir hata değil. TÜİK, tek tek iller için değil, İBBS Düzey-2 bölgeleri için SGP yayımlıyor. Bundan dolayı Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan gibi gruplar, aynı resmi istatistik bölgesi.
Yani sonuç olarak, iddia doğru. Paylaşılan tablo, TÜİK’in 2024 BSPP verilerine dayanmakta. Hesaplama yöntemi de doğru yapılmış. Rakamlar, endekslerle tutarlı. Ancak bu tablo, ‘gelir’ değil, fiyat düzeyi/satınalma gücü karşılaştırmasını yansıtıyor. Yani Doğu’daki insanların daha zengin olduğunu söylemek doğru değil, “aynı para daha ucuza harcanabiliyor” demek doğru olur.
KAYNAKLAR:
İddialar ve Gerçekler 
Yorum bırakın