Sosyal medyada ve birçok haber sitesinde yer alan iddiaya göre; erkek cinsiyetini belirleyen Y kromozomu yok oluyor. Evrimsel biyolog Jenny Graves’in açıklamasının kaynak olarak gösterildiği paylaşım ve haberler, atalarımızdan gelen genlerin %97’sinin yok olduğunu, bu durum böyle devam ederse birkaç milyon yıl içinde Y kromozomunun yok olabileceğini söylüyor. Peki bu iddia doğru mu? Jenny Graves’in gerçekten de böyle bir açıklaması var mı?
EDİTÖR: DEMET İLCE
Öncelikle konuyu arama motorlarında sorgulattığımızda, söz konusu iddia ile ilgili birçok haber önümüze çıkıyor. ‘Y kromozomu yok oluyor’ iddiası, bilimsel bir tartışmanın merkezinde yer alıyor. Ancak bu kesin bir gerçek değil. Yapılan araştırmalar daha karmaşık ve belirsizlikler mevcut.
Evrimsel biyolog Jenny Graves’in bu teorisi aslında yeni değil ancak medyada tekrar gündeme getirilmiş. Öyle ki konunun yeniden gündeme gelmesini sağlayan ‘Sciencealert’te yayımlanan bir yazıda, “Evrimsel biyolog Jenny Graves, 2002 yılında tartışmalı bir hesaplamayı paylaştı.” ifadesine yer verilmiş. Graves, ScienceAlert’e verdiği demeçte, “İnsanların 5 veya 6 milyon yıl içinde yok olacağından endişe edenlerin olması beni gerçekten şaşırtıyor. Sonuçta, biz sadece 0,1 milyon yıldır insanız. Sanırım önümüzdeki yüzyılı atlatabilirsek şanslı sayılırız!” demiş.
Graves; Y kromozomunun evrimsel geçmişte çok sayıda genini kaybettiğini ve bu kaybın milyonlarca yıl sürmesi durumunda teorik olarak yok olabileceğini söylemiş. Bu iddia; ‘İnsan Y kromozomu, atalarından devraldığı genlerin büyük bir kısmını kaybetti’ şeklinde aktarılıyor. Medya kaynaklarında bu oran %97 olarak verilmiş. Bu süreç aynı hızla devam ederse, birkaç milyon yıl içinde işlevsel genlerin tamamen yok olabileceği ve dolayısıyla Y kromozomunun yok olabileceği belirtiliyor. Fakat Graves’in amacı bu iddiayı gençler için popüler bir şekilde söylemekmiş.
Atalarımızdan Gelen Genlerin %97’sini Kaybettik mi?
Bu iddia aslında kısmen doğru. Ancak bahsedilen şey, bugünkü insan Y kromozomunun değil, çok eski evrimsel atadan bugüne kadar olan toplam tarihsel kayıp. Nature dergisine göre Y kromozomu, evrimin erken dönemlerinde genlerinin büyük bölümünü kaybetti. Ancak bu kayıp daha sonra yavaşladı ve stabilize oldu. Science dergisine göre insan ve şempanze Y kromozomlarının karşılaştırılması, son 25 milyon yılda çok az gen kaybı olduğunu gösteriyor. Scientific American’a göre ise Y kromozomu genlerinin %90’ından fazlasını kaybetti ifadesi doğru. Ancak bu, modern insanlarda devam eden bir süreç değil.
Peki Bilimsel Araştırmalar Ne Diyor?
Y kromozomunun gerçekten gen kaybı olmuş. Y kromozomu, evrim boyunca önemli miktarda gen kaybetmiş. Başlangıçta X ile benzer birçok gen taşırken, şimdi çok daha az gen içeriyormuş. Yani bu, kısmen doğrulanmış evrimsel bir süreç.
Peki Bu Kayıp Hala Devam Ediyor mu?
Gen kaybı hızı sabit olduğu sürece yok olma tahmini yapılabilir ancak bu gerçek değil. Bilimsel araştırmalar, Y kromozomunun son 25 milyon yılda çok az gen kaybettiğini gösteriyor. Bu da ‘hızla yok oluyor’ iddiasını çürütüyor. İnsan Y kromozomunda hala devam eden bir gen kaybının olduğunu gösteren güçlü bir kanıt bulunmuyor.
Y kromozomu bazı memeli türlerinde ise gerçekten kaybolmuş. Köstebek faresi türlerini örnek verebiliriz. Fakat bu, insanların da aynı şekilde evrileceği anlamına gelmiyor.
Sonuç Olarak; Y kromozomu gerçekten küçüldü. Çünkü genlerin bir kısmı X’e veya başka yerlere taşındı veya kayboldu. Ama yok olacağını kesin olarak söyleyemeyiz. Bazı araştırmalar, son milyonlarca yılda gen kaybının durduğunu veya çok yavaşladığını gösteriyor. Ayrıca Y kromozomu tek başına yok olsa bile, üreme için alternatifler ortaya çıkabilir. Bu, teorik olarak mümkün. Yani, Y kromozomu tarihsel olarak gen kaybetti. Ancak bu durumun ‘Y birkaç milyon yıl içinde yok olacak’ şeklinde ifadesi, bilimsel olarak kesin değil. Bu sadece teorik bir hesaplama. Bilim insanlarının çoğu zaten artık Y’nin tamamen yok olmayacağını veya kaybın çok yavaşladığını düşünüyor.
KAYNAKLAR:
https://www.livescience.com/y-chromosome-dying.html
https://www.scientificamerican.com/article/reprieve-for-men-y-chromosome-is-not-vanishing/
https://www.nature.com/articles/nature10843
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4139287/
https://news.sciencealert.com/p/is-the-y-chromosome-vanishing
İddialar ve Gerçekler 
akifahmedoffgmailcom için bir cevap yazın Cevabı iptal et