Kaynak: AA
İsrail Savunma Kuvvetleri resmi X hesabından ‘İSK Türkiye’de hayat kurtarırken’ yazılı bir görsel paylaştı. Bu paylaşımı alıntılayan bir gönderide, “Evet Deprem oldu yardıma geldik ayağına Ester Yazmaları’nı çalmaya gelmiştiniz. Nasıl unutabiliriz ki bu hırsızlığınızı?” şeklinde bir paylaşım yapıldı. Bunun gibi daha birçok yorum daha geldi. Peki olayın aslı ne? İsrail Savunma Kuvvetleri, 6 Şubat depremlerinde gerçekten de Ester Yazmaları’nı çaldı mı?
EDİTÖR: DEMET İLCE
Olayın doğruluğuna geçmeden önce paylaşılan fotoğrafı da inceleyelim…
Paylaşılan görselde, askeri üniforma giymiş bir kişi elinde İbranice yazılı bir parşömen tutuyor. Parşömen, Tevrat değil; Yahudi geleneğinde Purim Bayramı’nda okunan Ester Kitabı’na ait bir el yazması. Arka planda ise İsrail arama-kurtarma ve güvenlik araçları görülüyor. Bu fotoğraf 2023 Şubat depreminden sonra çekilmiş. Peki bu parşömen neydi? Antakya Sinagogu’na ait, yüzlerce yıllık bir parşömen. Yahudi dini açısından kutsal ancak aynı zamanda tarihi bir kültür varlığı olarak kabul ediliyor. Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde bulunan taşınır kültür varlığı statüsünde bir parşömen.
Şimdi bu parşömen çalındı mı, ona bakalım…
6 Şubat 2023 tarihinde Türkiye’nin güneyinde büyük bir deprem yaşandı ve Antakya’daki tarihi sinagog da zarar gördü. Bu sinagogda eski Ester Kitabı parşömenleri bulundu. Deprem sonrası bölgede yardım çalışması yapan İsrail arama-kurtarma ekibi ZAKA, bu parşömenleri aldı ve geçici olarak İsrail’e götürdü. Ardından parşömenler İstanbul’daki Türkiye Yahudi Toplumu/Hahambaşılığı’na teslim edildi. Haberlerde de parşömenin Antakya’da bulunduğu, yerel cemaatten bir kişinin onu kurtarma ekiplerine verdiği, ZAKA’nın parşömeni korumak için aldığı, daha sonra Türkiye’ye, İstanbul’daki Yahudi cemaatine iade edildiği anlatılır. Bu anlatım hem Türkiye hem de İsrail tarafının resmi açıklamalarına dayanıyor.
Diğer yandan bazı yerel haber sitelerinde ise olay ‘İsrailli ekip parşömeni aldı, İsrail’e götürdü’ şeklinde verildi. Hatta ‘kaçırdı, çaldı’ gibi ifadeler kullanıldı. Bu raporlarda ayrıca Kültür Bakanlığı’nın Anti-Kaçakçılık biriminin soruşturma başlattığı iddia edildi. Ancak kaçakçılık veya kanunsuz çıkarma iddiasına ilişkin, resmi bir mahkeme kararı ya da hukuki sonuç yayımlanmadı.
Görsel Kaynağı: ZAKA
Bazı yabancı kaynaklarında ise olay; parşömenlerin bir cemaat üyesi tarafından ZAKA’ya verildiği, ZAKA’nın onları güvenlik için İsrail’e götürdüğü, sonrasında parşömenin Türkiye’ye iade edildiği anlatılıyor. Ancak yine bazı sosyal medya yorumlarında ‘kaçırma’ iddiaları bulunuyor. Fakat bu iddialar resmi olarak doğrulanmış değil. Resmi kaynaklarda ve yüzeysel haberlerde olay hırsızlık olarak tanımlansa da bununla ilgili herhangi bir mahkeme kararı ve herhangi bir resmi ‘suç sabit’ açıklaması yok. Ancak olayın kendisi gerçek. Yani parşömenlerin deprem sonrası kurtarıldığı, İsrail’e götürüldüğü, ardından Türkiye’ye teslim edildiği gerçek. Ancak ‘hırsızlık’ gibi iddialar, bazı haberlerin ve sosyal medya kullanıcılarının olayı yorumlama şekliyle alakalı. Dediğimiz gibi resmi olarak mahkeme kararıyla veya hükümle desteklenmiş bir çalma iddiası bulunmuyor.
Sonuç olarak, Antakya’daki sinagogdan çıkarılan Ester parşömenlerinin deprem sonrası İsrail’e götürüldüğü ve daha sonra İstanbul’daki Türkiye Yahudi Toplumu’na teslim edildiği doğrulanmış durumda. Ancak bu sürecin hangi resmi izinlerle, hangi hukuki statü altında ve hangi devlet kurumlarının bilgisi dahilinde gerçekleştiğine dair kamuoyuna açıklanmış net bir belge bulunmuyor.
Olayın kendisi gerçek olmakla birlikte, “hırsızlık” ya da “kaçırma” gibi nitelemeler hukuki bir kararla sabitlenmiş değil; bu tanımlar daha çok bazı medya organlarının ve sosyal medya kullanıcılarının yorumlarına dayanıyor.
KAYNAKLAR:
İddialar ve Gerçekler 
Yorum bırakın