Takvimin, evrensel ve değişmez bir sistem olduğunu düşünenlerden misiniz? Ancak insanlığın zamanı ölçme biçimi sanıldığı gibi tek tip değil. Günümüzde küresel ölçekte yaygın olarak Gregoryen takvim (Miladi takvim) kullanılıyor. Bu takvim, uluslararası ilişkilerden ekonomiye kadar birçok alanda ortak referans olarak alınıyor. Dünyanın farklı coğrafyalarında dini, tarihsel ve kültürel kökenlere dayanan başka takvim sistemleri de yaşamaya devam ediyor.

EDİTÖR: DEMET İLCE

Bu takvimler, Ay, Güneş veya her ikisini de esas alıyor ve yılın başlangıcını, uzunluğunu ve sayım şeklini farklı biçimlerde tanımlıyor. Sosyal medyada paylaşılan ‘Dünya’nın her yerinde aynı yıl yaşanmıyor’ iddiası ve paylaşılan görsel de aslında bu çeşitliliğe dikkat çekiyor. Ancak burada takvimlerin kültürel kullanımı ile resmi ve uluslararası zaman sistemi arasındaki farkı net biçimde ayırt etmek gerekiyor. İşte sosyal medyada yapılan maven.mapping imzalı, “World Calendar Systems” başlıklı infografik…

Bu harita bize ne söylüyor? Gerçekten de iddiada bahsedildiği gibi Dünya’nın her yerinde takvimlerin aynı yılı göstermediğini mi söylüyor?

Öncelikle bu iddiaya yanıt verelim…

Dünya’nın her yerinde takvimlerin aynı yılı göstermediği iddiası doğru. Girişte de bahsettik… Bu farklılıklar kültürel, dini veya tarihsel takvimlerden kaynaklanıyor. Günlük uluslararası ilişkilerde neredeyse tüm ülkeler resmi olarak Gregoryen takvimi kullanıyor. Haritada yer alan yıllar ise ülkelerde kullanılan alternatif veya geleneksel takvimlerin Gregoryen 1 Ocak 2026’ya denk gelen yıl karşılıklarını gösteriyor.

Şimdi gelelim görsele…

Görseldeki örneklerin çoğu gerçek takvim sistemlerine dayanıyor.

Japonya’da dönemin imparatoruna göre yıllar Reiwa olarak sayılıyor. 2026 yılı Reiwa 8’e denk geliyor. Tayvan’ın resmi ‘Cumhuriyet Yılı’ hesaplaması ise Minguo. 1912 başlangıcı ile 2026, Minguo 115’e eşit. Kuzey Kore’de ideolojik takvim olarak ‘Juche’ kullanılıyor. 2026, Juche 115’e eşit. İslam dünyasının takvimi olan Hicri Takvim ise Ay takvimi esaslı. 1 Ocak 2027 tarihi birçok hesaplamada Hicri 1447 yılına denk geliyor. İbrani Takvimi ise Ay-güneş takvimi esaslı. 1 Ocak 2026, 5786 yılına denk geliyor. Etiyopya takvimi, Gregoryen’den farklı olarak hesaplanıyor. 1 Ocak 2026, Etiyopya takviminde yaklaşık 2018 yılına tekabül ediyor. Tay Budist takvimi ise Gregoryen’den yaklaşık 543 yıl ileride. Yani 2569’a denk geliyor.

Yani görselde yer alan yıl değerleri genel olarak doğru. Çoğu yıl, farklı takvim sistemlerinin Gregoryen 1 Ocak 2026’ya karşılık gelen yıl numaralarıyla uyumlu. Ancak özellikle Çin takvimi için görseldeki ‘4723’ ifadesi tartışmalı. Günlük kullanımda Çin’de bu yıl numarası hiç kullanılmaz. Resmi olarak yalnızca Gregoryen kullanılır.

Sonuç olarak, Dünya’da farklı takvim sistemleri var. Bu takvimler, aynı tarihte farklı yıl numaralarına denk geliyor. Ancak bu, ülkeler resmi olarak farklı takvimlerle yaşıyor demek değil. ‘Her ülke bambaşka bir yıl kullanıyor’ diyemeyiz. Farklı takvim sistemlerinin aynı takvim gününü farklı yıllarda gösterdiğini söyleyebiliriz. Gregoryen takvimin, dünya çapında standart olarak kullanıldığını tekrar hatırlatmakta fayda var.

KAYNAKLAR:

https://www.aa.com.tr/tr/kultur/dunyanin-pek-cok-yerinde-farkli-takvim-yapraklari-aralaniyor/3687662

https://www.aksiyon.com.tr/dunya-genelinde-kullanilan-takvim-sistemleri-ve-uygulamalari-192563

https://modern.az/tr/dunya/554232/hangi-ulkede-kacinci-yil-ilginc-takvimler/

https://www.vercalendario.info/en/calendars/gregorian-calendar/compare-2026.html