Dünya Gazetesi’nden Ali Yıldırım, TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu) verilerine göre Türkiye’de yoksulluk oranının 2005’ten bu yana en düşük seviyesine gerilediğini yazdı. Habere göre; 2025 yılı itibarıyla sürekli yoksulluk oranı yüzde 13,6, maddi ve sosyal yoksulluk oranı ise yüzde 11,9 olarak açıklandı. Ancak yoksullukta asıl dikkat çekici değişim eğitim düzeylerine göre dağılımda yaşandı. Okuma yazma bilmeyenler ve düşük eğitimlilerde yoksulluk oranı azalırken, lise ve özellikle yükseköğretim mezunlarında yoksulluk oranı arttı. Peki gerçekten de böyle mi oldu? Okumayanların yoksulluğu düştü, okuyanların yoksulluğu arttı mı? TÜİK verilerine göre araştırdık…

EDİTÖR: DEMET İLCE

Haberde yer alan verilere göre; 2006–2025 döneminde okuma yazma bilmeyenlerde yoksulluk yüzde 23 azaldı, lise mezunlarında yoksulluk yüzde 38,2 arttı, yükseköğretim mezunlarında yoksulluk yüzde 279 gibi çok yüksek bir artış gösterdi. Haberde, eğitimin uzun yıllar yoksullukla mücadelede en güçlü araçlardan biri olduğu ancak son yıllarda bu etkisini zayıflattığı da vurgulanıyor. Yani eğitim seviyesi yükseldikçe otomatik olarak refah artışı sağlanamıyor. Ayrıca konut sahipliği düştü, kiracılık arttı. 2006–2025 arasında ev sahipliği oranı azaldı, kiracı oranı yüzde 14,8 arttı. Peki bu veriler gerçeği yansıtıyor mu? Tüm iddiaları tek tek değerlendirelim.

Yoksulluk Oranı 2005’ten Beri En Düşük Seviyede mi?

TÜİK’in 2025 Yoksulluk ve Yaşam Koşulları verilerine göre; göreli yoksulluk oranı yüzde 13,0 hesaplanmış ve bu oran 2005’ten beri görülen en düşük seviyeye gerilemiş. Yani iddia doğru.

Sürekli Yoksulluk Oranı Yüzde 13,6 mı?

TÜİK’in raporunda, ‘sürekli yoksulluk’ oranı gerçekten de yüzde 13,6 olarak yer alıyor.

Okumayanların Yoksulluğu Düştü, Okuyanların Arttı mı?

TÜİK verileri doğrudan ‘okumayanların yoksulluğunun düştüğünü ve okuyanların arttığını’ söylemiyor. TÜİK verilerinde eğitim seviyesine göre yoksulluk ilişkisi gösterilmiş. 2024 gelir verisi üzerinden; okuma yazma bilmeyenlerin yoksulluk oranı yüzde 24, lise altında yüzde 13,6, lise mezunlarında yüzde7,4, yükseköğretim mezununda yüzde 2,7 olarak kaydedilmiş.

Yani TÜİK verilerine göre eğitim düzeyi yükseldikçe yoksulluk oranı düşüyor. Bundan dolayı haberde yer alan ‘okuyanların yoksulluğu arttı’ ifadesi, TÜİK’in yayımladığı resmi yoksulluk oranlarıyla örtüşmüyor.

Yükseköğretim Mezunlarında Yoksulluk Artışı Var mı?

TÜİK’in uzun dönemli verilerine bakıldığında, yükseköğretim mezunlarında yoksulluk oranının 2006’ya kıyasla arttığı görülüyor. Ancak bu artış, çok düşük bir başlangıç seviyesinden gerçekleşmiş, güncel durumda üniversite mezunları hala en düşük yoksulluk oranına sahip eğitim grubu konumunda.

Bazı değerlendirmelerde yükseköğretim mezunları arasında yoksul olanların sayısal artışı vurgulanıyor; ancak bu durum oranların genel nüfusa kıyasla yükseldiği anlamına gelmiyor.

Sonuç olarak; TÜİK 2025 yoksulluk verileri, gerçekten de göreli yoksulluk oranında düşüş olduğunu gösteriyor. Haberde verilen oranlar ve rakamlar, TÜİK verileriyle her ne kadar uyuşsa da ‘okuyanların yoksulluğu arttı’ sonucu TÜİK’in verilerinden doğrudan çıkarılamaz.

KAYNAKLAR:

https://www.dunya.com/sektorler/okumayanin-yoksullugu-dustu-okuyanin-artti-haberi-809429

https://www.bloomberght.com/goreli-yoksulluk-orani-2005-ten-beri-en-dusuk-seviyede-3765025

https://www.haberler.com/guncel/tuik-yoksulluk-oranlarini-acikladi-yoksulluk-veya-19406156-haberi/

https://ilkha.com/english/economy/turkiyes-poverty-rate-remains-steady-at-136-yuzde-in-2024-434999

https://gazeteoksijen.com/turkiye/yuksekogretimin-gelir-avantaji-20-yilda-eridi-261957

https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Yoksulluk-ve-Yasam-Kosullari-Istatistikleri-2025-53994