Bir saat düşünün; her yıl yalnızca bir kez ilerliyor, yüzyılda bir ses veriyor ve binlerce yıl sonra bile çalışmaya devam etmesi hedefleniyor. Amazon’un kurucusu Jeff Bezos’un desteklediği ve 10 bin yıl çalışması hedeflenen ‘Clock of the Long Now’ projesiyle ilgili basında yer alan iddialar doğru olabilir mi? Gerçekten de böyle bir saat var mı?

EDİTÖR: DEMET İLCE

Financial Times’da yer alan bir habere göre, Amazon’un kurucusu Jeff Bezos’un desteklediği “Clock of the Long Now” projesi, insanlığı uzun vadeli düşünmeye teşvik etmeyi amaçlayan sıra dışı bir mühendislik girişimi olarak dikkat çekiyor. ABD’nin Teksas eyaletinde, 152 metre yüksekliğinde bir dağın içine inşa edilen devasa saat, tamamlandığında 10 bin yıl boyunca çalışacak şekilde tasarlanmış.

Fotoğraf: Rolfe Horn / Long Now Foundation

Saatin her yılda bir kez tik atması, yüzyılda bir kez çalması ve bin yılda bir kez bir kuş figürünün ortaya çıkması planlanıyormuş. Projenin toplam maliyetinin yaklaşık 42 milyon dolar olduğu belirtiliyor. “Clock of the Long Now” fikri ilk olarak 1990’lı yıllarda bilgisayar mühendisi ve düşünür Danny Hillis tarafından ortaya atılmış. Hillis, insanlığın kısa vadeli düşünme alışkanlığını kırmak ve medeniyetin geleceğini binlerce yıl sonrasını da hesaba katarak planlamaya teşvik etmek gerektiğini savunuyor. Jeff Bezos da bu vizyonu benimseyerek projeye finansal destek sağlamış.

Saat; mekanik, elektronik ve yazılım sistemlerinin bir arada kullanıldığı son derece karmaşık bir yapıdan oluşuyor. Projede kullanılan parçaların çoğu, yüzyıllar boyunca bakım gerektirmeden çalışabilecek şekilde özel olarak tasarlanmış. Sistemin enerji ihtiyacı ise büyük ölçüde yerçekimi ve çevresel sıcaklık değişimleri gibi doğal kaynaklardan karşılanıyor. Projenin arkasındaki Long Now Vakfı, bu saatin yalnızca bir mühendislik harikası değil, aynı zamanda kültürel ve felsefi bir sembol olduğunu vurguluyor. Amaç; hız, tüketim ve anlık kazanç üzerine kurulu modern yaşam anlayışına karşı, insanlığı daha sabırlı, daha sorumlu ve uzun vadeli düşünmeye davet etmek. Saat tamamlandığında, ziyaretçilerin dağın içine girerek bu dev yapıyı yerinde görmesi mümkün olacakmış.

Peki bu saatle ilgili haberde bahsedilenler gerçek mi?

Böyle bir saat gerçekten de var. “Clock of the Long Now” ya da 10,000-Year Clock olarak biliniyor. Projenin amacı, uzun vadeli düşünceyi teşvik etmek ve gelecek 10 bin yıla kadar zamanı gösterebilecek bir saat inşa etmekmiş. Proje, Dany Hillis adlı bilgisayar mühendisi ve mucit tarafından 1989-90’larda başlatılmış. Jeff Bezos’un yatırım şirketi ve kendi arazisi üzerinde bu saatin inşasına destek verdiği biliniyor. Projeye yaklaşık olarak 42 milyon dolar finansman sağlanmış. Resmi açıklamalarda Bezos veya Hillis bu rakamı birebir onaylamasa basında ve birçok kaynakta bu rakam tekrarlanıyor. Saatin tasarımı gerçekten de 10 bin yıldan fazla çalışacak şekilde olması üzerine kurulmuş.

Birçok kaynağa göre saat, dağın içine yerleştirilen yaklaşık 150 metre uzunluğundaki bir mekanizma olarak tasarlanıyormuş ancak bu bir yapının dışarıdan görülebilen yüksekliği değil. İçindeki şaftın derinliği ve mekanizmanın toplam uzunluğuyla alakalı. Saatin mekanizması her yıl bir kez tik atacak şekilde tasarlanıyormuş. Ayrıca saatin yüzyıllık ve bin yıllık zaman dilimlerini işaretleyen özel mekanizmalarla çalışması planlanıyormuş. Öte yandan saatin mekanik olması, dayanıklı malzemeler kullanılması ve gömülü bir sistem olması planlanıyormuş. Horoloji uzmanlarından ve Long Now projelerinden gelen açıklamalara göre, saat ziyaretçilere açık olacak ancak ulaşımı zor olacakmış.

Sonuç olarak; “Clock of the Long Now” projesiyle ilgili basında yer alan iddiaların büyük bölümü doğru. Saatin 10 bin yıl çalışacak şekilde tasarlanması, fikrin Danny Hillis’e ait olması ve Jeff Bezos’un projeye finansal destek sağlaması doğrulanmış bilgiler arasında. Fakat özellikle “152 metre yükseklik” ifadeler, kamuoyuna çoğu zaman sadeleştirilmiş bir dille aktarılmış. Saatin ‘yüzyılda bir çalması’ ya da ‘bin yılda bir figür göstermesi’ gibi ifadeler ise, projenin uzun vadeli zaman anlayışını anlatmak için kullanılan kavramsal anlatımlar olarak değerlendiriliyor. Proje, yalnızca bir mühendislik girişimi değil; insanlığı kısa vadeli düşünme alışkanlığından uzaklaştırmayı amaçlayan felsefi ve kültürel bir sembol niteliği taşımakta.

KAYNAKLAR:

https://en.wikipedia.org/wiki/Clock_of_the_Long_Now

https://longnow.org/clock/faq/

https://www.geekwire.com/2018/bezos-backed-10000-year-clock-visitors/

https://www.ft.com/content/22c024b6-1963-45d6-90bc-e19192d0faaa

https://www.livescience.com/61839-jeff-bezos-10000-year-clock.html