8-11 Aralık 2025 tarihli The New York Times’da ‘Tam yağlı süt ürünleri daha sağlıklı olabilir mi?’ başlıklı haberde iddia edilenler doğru olabilir mi? Söz konusu yazıda bahsedildiği üzere, 1980’lerden bu yana ABD’de ve birçok ülkede, kalp sağlığı için az yağlı veya yağsız süt ürünleri öneriliyormuş. Ancak son yıllarda yapılan bazı araştırmalar, bu yaklaşımın her zaman doğru olmayabileceğini gösteriyormuş. Bazı çalışmalara göre tam yağlı süt, yoğurt ve peynir tüketen kişilerde, kalp hastalığı riski artmıyor, hatta bazı durumlarda daha iyi metabolik sonuçlar görülebiliyormuş.

EDİTÖR: DEMET İLCE

Araştırmacılar, süt yağında bulunan bazı doğal yağ asitlerinin sanıldığı kadar zararlı olmayabileceğini vurguluyormuş. Haberde ayrıca, beslenme rehberlerinin yağ konusundaki katı yaklaşımının artık sorgulandığı ve ‘her yağ kötüdür’ anlayışının bilimsel olarak zayıfladığından da bahsediliyor. Peki haberde geçen tüm bu iddialar doğru olabilir mi? Başlıkta da verildiği gibi, tam yağlı süt ürünleri daha sağlıklı olabilir mi? Gelin birlikte araştıralım…

Birçok bilimsel derleme ve gözlemsel çalışma, süt ürünlerinin kalp hastalıkları riskini artırmadığını veya nötr yönde ilişkiler bulunduğunu söylüyor. Toplanan verilere göre süt, peynir, yoğurt gibi ürünlerin toplamda kardiyovasküler hastalık riskini artırmadığı, hatta bazı çalışmalarda riskin düşük olduğu gösterilmiş. Veriler genellikle doğrudan artırıcı bir etki göstermiyor, özellikle tam yağlı süt ürünlerinin tek başına kalp hastalığı riskini yükselttiğine dair güçlü bir kanıt yok. Bazı gözlemsel çalışmalar, tam yağlı süt ürünleri tüketimini, daha düşük riskle ilişkilendiriyor veya nötr etkiler bildiriyor.

Bazı çalışmalar ise süt ürünlerinin kardiyovasküler hastalık üzerine etkisinin yağ içeriğinden bağımsız olabileceğini veya tam yağlı ürünlerde kötü etki olmayabileceğini gösteriyor. Bir başka klinik çalışma da tam yağlı süt ürünleriyle az yağlı süt ürünleri arasına kolestrol ve trigliseridler gibi risk faktörleri açısından fark bulamamış.

Birçok ülkenin resmi beslenme rehberi, doymuş yağ alımını sınırlamayı hedeflediğinden, süt ürünlerinde de yağsız veya az yağlı ürünleri öneriyor. Buna rağmen bilimsel araştırmalar, tek tek yağ türlerinin etkisinin karmaşık olabileceğini, süt ürünlerinin bir besin matrisinin parçası olarak değerlendirildiğinde sadece yağ içeriğine bakmanın yetersiz olduğunu gösteriyor.

Fermente ürünler üzerine özellikle olumlu etkiler bildiren çalışmalar da mevcut. Bunun nedeni ise fermentasyonun bağırsak mikrobiyotasına etkisi, peynirde kalsiyum ve diğer yağ bağlayıcı bileşiklerin lipit emilimini etkilemesi gibi mekanizmalar olabilir.

Ancak bu konuda yapılan çoğu çalışma gözlemsel. Diğer yandan beslenme ve yaşam tarzı da sonuçları etkileyebilir. Yüksek doymuş yağ içeriğine rağmen, tam yağlı ürünlerin etkileri herkeste aynı olmayabilir. 

Sonuç olarak gazetedeki bilimsel iddianın birçok araştırmayla desteklendiğini söylemek mümkün. Tam yağlı süt ürünlerinin mutlaka kötü olduğu ve her durumda kalp hastalığı riskini artırdığı yönündeki eski görüş, yeni araştırmalarla tartışmalı hale geldi. Ancak bu konuda bilim hala kesin hüküm vermiş değil.

KAYNAKLAR:

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24818071/

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37684008/

https://dairynutrition.ca/en/nutrition-and-health/heart-disease-and-heart-health/cardiovascular-health-and-milk-products-summary-evidence

https://www.peoplespharmacy.com/articles/are-full-fat-milk-and-cheese-really-risky

https://www.saglik.gov.tr/TR%2C23557/saglik-icin-sut-icin.html