Hangi sosyal medya uygulamasını daha çok kullanıyorsunuz ve daha çok seviyorsunuz? Instagram mı X (eski adı Twitter) mi? Sosyal medyada yapılan paylaşımda, yapılan araştırmalara göre X kullanıcılarının Instagram kullanıcılarına göre daha zeki olduğu iddia ediliyor. Ancak paylaşımda hiçbir kaynaktan bahsedilmemiş. Peki gerçekten böyle bir araştırma var mı?

EDİTÖR: DEMET İLCE

Bazı haber sitelerinde ve sosyal medya paylaşımlarında “Intoday adlı araştırmaya göre X LinkedIn kullanıcılarının Instagram kullanıcılarına göre daha zeki olduğu ortaya çıktı” şeklinde ifadeler yer alıyor. Ancak bu tarz haberlerin ve paylaşımların kaynağı belirsizlik gösteriyor. Tıpkı X kullanıcılarının Instagram kullanıcılarından daha zeki olduğu iddiasında olduğu gibi. Yani söz konusu iddiada bahsedildiği gibi bir araştırma ve sonuç yok.

Bazı psikoloji ve sosyal medya çalışmalarında, X kullanıcılarıyla diğer platform kullanıcıları arasında kişilik ya da davranış farklarına bakılmış. Ancak bu çalışmalar, IQ düzeyini doğrudan ölçmüyor. Daha çok bilişsel eğilimler, kişilik özellikleri ya da kognitif ilgi gibi sonuçlara bakıyor. Örneğin bir çalışmada X kullanıcılarının diğer platformlara göre bilişsek düşünmeye daha çok eğilimli oldukları, yani bilgi edinme ve çaba göstermeye daha istekli olabilecekleri belirtilmiş. Bu sonuç, IQ yüksekliğini değil, farklı ilgi tarzlarını gösteriyor.

Zeka, bilimsel olarak genellikle IQ testleri, bilişsel testler veya sayısal yetenek testleriyle ölçülüyor. Bir sosyal medya platformu kullanmak ise zeka ölçütü sayılmıyor. Yani sonuç olarak bu iddia doğru değil. Şu anda X kullanıcılarının Instagram kullanıcılarından daha zeki olduğunu gösteren bilimsel, güvenilir ve hakemli bir araştırma bulunmuyor.

Bir geniş örneklemli çalışmada, gençlerin sosyal medya kullanım süresi ile IQ ve bilişsel test sonuçları arasında güçlü bir bağlantı olmadığı görülmüş. Bir araştırma ise X’i aktif kullanan kişilerin Instagram kullanıcılarına göre daha yaratıcı olabileceğini bulmuş. Ancak yine bu IQ ölçümü sayılmaz, yalnızca bir yaratıcı davranış eğilimi.

Meta analizi gibi büyük incelemeler ise sosyal medya kullanımının dikkat, hafıza veya yürütücü fonksiyonlar gibi bilişsel alanlarda hem olumlu hem de olumsuz etkiler gösterebileceğini öne sürüyor. Fakat bu platformlar arasındaki karşılaştırma zeka farkı üzerindeki doğrudan etkiyi kanıtlamıyor.

Sonuç olarak halihazırdaki bilimsel çalışmalar, sosyal medya kullanıcıları arasında bilişsel özellik, davranış veya motivasyon farklarını inceliyor. Hiçbir güvenilir araştırma, X kullanıcılarının Instagram kullanıcılarından daha zeki olduğunu göstermiyor.

KAYNAKLAR:

https://www.ankaranethaber.com/haber/19096579/x-ve-linkedin-kullanicilari-instagram-kullanicilarina-gore-daha-zeki-oldugu-ortaya-cikti

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0747563222001807

https://tr.euronews.com/2019/11/23/arastirma-twitteri-aktif-kullananlar-instagram-kullanicilarina-gore-daha-yaratici#:~:text=Amerika%20Birle%C5%9Fik%20Devletleri’nde%20(ABD)%20sosyal%20medya%20kullan%C4%B1c%C4%B1lar%C4%B1%20aras%C4%B1nda,kat%C4%B1ld%C4%B1%C4%9F%C4%B1%20bilimsel%20bir%20ara%C5%9Ft%C4%B1rmada%20yap%C4%B1ld%C4%B1.

https://dergipark.org.tr/tr/pub/yenimedya/article/1051044

https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0191886922003701

https://arxiv.org/abs/2202.03291

https://arxiv.org/abs/1703.04791

https://dergipark.org.tr/tr/pub/kilisiibfakademik/article/1640709