‘genctg’ isimli Instagram hesabında yapılan bir paylaşımda, “birbirine sık sık laf sokan arkadaşların %92 daha sadık ve dürüst oldukları” iddia edildi. Mills & Carre’de yayınladığı iddia edilen araştırmaya göre, sürekli birbirleriyle şakayla karışık atışan arkadaşların %92 daha sadık ve daha dürüst oldukları söyleniyor. Psikologların ise iyi niyetli eleştiriler ve hafif şakaların, arkadaşlık bağlarını daha derin ve sağlam hale getirdiğini vurguladıkları belirtilmiş. Peki böyle bir araştırma var mı? İddia doğru mu?
EDİTÖR: DEMET İLCE
Öncelikle konuyla ilgili yaptığımız aramalarda bu tarz sosyal medya paylaşımlarına rastlamak mümkün. Örneğin ‘gencmotto’ isimli bir Instagram hesabında yapılan bir paylaşımda ise videoda özetle, “Bir araştırmaya göre sürekli birbiriyle şakayla karışık atışan arkadaşlar, %300 daha sadık ve dürüst oluyor” denilmiş. Ancak araştırma derken hangi araştırma olduğundan ve bu bilginin nereden alındığından bahsedilmemiş. Ayrıca aynı konunun ilk bahsettiğimiz paylaşımda %92, diğerinde ise %300 gibi bir oran vermesi de zaten akıllarda karışıklık yaratıyor.
Öncelikle “Mills & Carre’de” yayınladığı iddia edilen araştırma var mı yok mu ona bakalım…
Yaptığımız araştırmalarda bu isimler yayımlanmış psikoloji veya arkadaşlık konusunda bilimsel bir çalışmaya rastlamıyoruz. Bir akademik çalışma mevcut. Ancak bu çalışma Carol Bishop ve Amy Muckleroy Carwile tarafından yapılan, şakalaşma ve zorbalık üzerine “İyi, Kötü ve Sınırda Olanlar: Alay Etmeyi Zorbalıktan Ayırt Etmek” isimli bir makale. Bu çalışma, arkadaşlık sadakati veya dürüstlüğü üzerinden bir yüzde verisi sunmuyor. Şakalaşma ile zorbalığın ayrımını ve iletişim bağlamında nasıl işlediklerini inceliyor. Zaten Mills & Carre isimli bir dergi veya akademik çalışma da yok. Geniş çaplı bilimsel literatürde direkt olarak ‘şakalaşan arkadaşların %92 daha sadık ve dürüst olduğu” gibi bir istatistik bulunmuyor. Bundan dolayı birbirine sık sık laf sokan arkadaşların %92 daha sadık ve dürüst olduklarını da söyleyemeyiz.
Peki iddia edildiği gibi şakalaşma arkadaşlık ilişkilerini güçlendirir mi?
Yapılan araştırmalarda, iyi niyetli şakalaşmanın arkadaşlar arasında daha olası olduğu ve bu tür etkileşimlerin bazen ilişkilerde pozitif duygulara ve yakınlığa işaret ettiği görülmüş. Bu, gençlerin kendi ifadelerinde de görülmüş.
Şakalaşma ve zorbalık ayrıştırılırken araştırmalar genellikle niyet ve bağlamın önemli olduğunu vurgulamış. Araştırmalar, oyun içinde şakalaşmanın, iki tarafın da bunu kabul ettiği durumlarda daha olumlu algılanabileceğini, ama zarar verebilecek tepkiler ortaya çıkarabileceğini gösteriyor.
Arkadaşlık bağlarının güçlenmesi genellikle güven, karşılıklı destek, empati ve duygusal paylaşım gibi faktörlerle ilişkili. Bazı araştırmalar iyi niyetli şakalaşmanın arkadaşlık ilişkilerinde ortak normları ifade edebileceğini ve yakınlığı yansıtabileceğini gösteriyor. Ancak bu şakalaşmanın otomatik olarak daha fazla sadakat veya dürüstlük yarattığına dair nedensel bir kanıt bulunmuyor.
Peki Şakayla Atışan Arkadaşların %300 Daha Sadık ve Dürüst Oldukları İddiası Doğru mu?
Yukarda bahsettiğimiz, ‘gencmotto’ gibi hesapların “bir araştırmaya göre sürekli şakayla karışık atışan arkadaşlar %300 daha sadık ve dürüst olur” şeklinde paylaşılan iddiaların da bilimsel literatürde bir sonucu yok. Bu iddiayı destekleyen akademik bir çalışma da bulunmuyor. Zaten paylaşımda ‘bir araştırma’ denilmiş. Ancak araştırmanın kim tarafından yapıldığı ve nerede yayımlandığına yer verilmemiş.
Psikoloji alanında ‘şakalaşma’ konusunu inceleyen araştırmalar mevcut. İyi niyetli şakalaşmalar, bazı bağlamlarda arkadaşlık bağları ile ilişkilendirilebilir. Ancak bu tür çalışmalar sadakat ya da dürüstlük gibi davranışları ölçmek için yüzdesel sonuç vermiyor. Yani ‘%300 daha sadık” gibi bir sonuç bulunmuyor.
KAYNAKLAR:
https://www.upworthy.com/study-shows-playful-teasing-good
https://gelisim.terakki.org.tr/sectigimiz-kardesler-arkadaslarimiz/
İddialar ve Gerçekler 
Yorum bırakın