Ünlü oyuncu Aybüke Pusat’ın KAFA TV’nin ‘Enis Arıkan ile Boş Ders’ programında Aspava’nın açılımını yaptığı görüntüler sosyal medyada gündem oldu. Programda Enis Arıkan, “Aspava’ya gidip öpüşmek istiyorum” gibi esprili bir şey söylüyor. Ardından Aybüke Pusat, Aspava’nın öpüşülen bir yer olmadığını söyleyip açılımının “Allah sağlık, para, afiyet versin amin” olduğunu söylüyor. Peki Aspava ne, nereden geliyor? Açılımı Pusat’ın dediği gibi mi?
EDİTÖR: DEMET İLCE
‘Aspava’yı arama motorlarında arattığımızda önümüze ilk olarak birçok restoran şubesi çıkıyor ve genellikle kullanıcılar, “Aspava ne demek?”, “Aspava nasıl bir yemek?”, “Aspava sadece Ankara’da mı?” ve “Aspava olayı nedir?” şeklinde aramalar yapmış. Yani birçok kişinin aklı Aspava konusunda gerçekten de karışmış gibi görünüyor.
Örneğin bir Reddit kullanıcısı Aspava’yı tanıtırken şunları söylemiş:
“ASPAVA, Ankara’da döner, pide, lahmacun gibi lezzetli Türk yemekleri sunan, samimi bir atmosfere ve cömert hizmete sahip ünlü bir restorandır.”
Ancak başka bir Reddit kullanıcısı ise Aspava’yı şöyle yanlış tanımlamış:
“Aspava bir yemek çeşididir, ancak Ankara’da meşhur olduğu için Ankara’daki restoranlar sayesinde tanınır hale geldi.”
Türkiye’de de bazıları Aspava’nın bir restoran zinciri mi yoksa özel bir yemek mi?” diye karıştırıyor.
Yaptığımız araştırmalarda Aspava kelimesinin Türkçe sözlükte doğal bir sözcük olarak yer almadığını görüyoruz. Türk Dil Kurumu sözlüğünde de Aspava kelimesinin ayrı bir anlamı bulunmuyor. Aslında popüler kullanımda Aspava bir kısaltma. En yaygın ve kabul gören açılımı ise “Allah sağlık, para, afiyet versin, amin” şeklinde. Yani Pusat’ın söylediği gibi. Bu açılım, restoranların tabelalarında ve tanıtımlarında da bu şekilde ifade edilmiş.
Aspava bir kısaltma olmakla beraber aslında bir restoran/yiyecek kültürünü temsil ediyor. Özellikle Ankara’da ortaya çıkan ve zamanla yaygınlaşan bir yemek mekanı konsepti Aspava. Kelimenin kökeni 1960’lara, kültürü ise 1980’lere kadar dayanıyor, yani kullanılan bir kelime değil. Bu tarihlerde Ankara’da belirli dürümcülerin isimlendirmesiyle Aspava popüler olmuş, kısa sürede ise şehirde bir lezzet kültürü haline gelmiş. Meşhur Aspava restoranları, çok sayıda sınırsız ikram ve samimi servisleriyle biliniyor. Özellikle SSK dürümü gibi spesiyalleri var ve Aspava kültürü de bu tarz yemeklerle özdeşleşmiş. Yani Aspava, özellikle Ankara’da ortaya çıkan, bol ikramlı ve uygun fiyatlı yemek mekanlarını tanımlıyor.
Aspava Nasıl Ortaya Çıktı?
İlk Aspava restoranı, Milli Güreşçi Mahmut Atalay ve ortağı Ali Ödekbaş tarafından Ulus’taki Hükümet Caddesi Tarhana Sokak’ta açılmış. Bu restoran, döner ve kebap benzeri fakat kendine özgü sos ve sunumuyla dikkat çekerek kısa sürede ün kazanmış.
Ancak Aspava kültürü, 1986 yılında Küçükesat’ta doğmuş. Boşnak Aspava’nın sahibi Nejmettin Akkaya’nı anlattığına göre; bir müşteri restoranda soğan, sos ve kaşarlı dürüm istemiş. Bu üçlü daha sonra SSK olarak kısaltılmış. Bu istek o kadar sevilmiş ki herkes istemeye başlamış. Bununla beraber, çiğ köfte ikramı, salata–mezeler, çok hızlı servis, “Ağam-paşam, hoş geldin” hitabı, çayın tatlının hesaba yazılmaması, “yılların hatırına” jestleri ve masaya sürekli bir şey gelmesi gibi Aspava’yı Aspava yapan ritüeller oluşmuş.
Neden Bu Kültüre “Aspava” Denmiş?
Bunun nedeni kelimenin açılımından kaynaklanıyor. Kelimenin gerçek dilsel kökeni belirsiz. Bazı anlatımlarda bu kelimenin tarihi bir roman veya popüler telaffuzdan çıktığına dair alternatif bir hikaye olduğu da söyleniyor. Aspava, aslında Türkçe bir sözcük değil ancak halk arasında “Allah Sağlık, Para, Afiyet Versin, Amin.” olarak kullanılıyor. Bu iyi dilek açılımı, misafirperverlik ve ikram kültürü ile örtüştüğünden restoran tarzına isim olduğu düşünülüyor.
Önce Ulus’tan Ankara’ya Sonra Tüm Türkiye’ye Yayıldı
Aspava’nın açılış mekanları Ulus gibi merkezi noktalar olmuş. Kısa süre içinde ise Ankaralılar arasında popülerlik kazanmış. Daha sonra bu restoran ismini taşıyan aynı konsepte birçok farklı Aspava açılmış.
Behzat Ç. Dizisiyle de Tanındı
2010’da yayınlanmaya başlanan popüler dizi Behzat Ç. İle de Aspava kültürü tanındı. Yemek.com gibi kaynaklar Aspava’yı anlatırken, Behzat Ç. Karakterinin Aspava’yı sevdiğini ve bunu izleyiciler için bir bağlam olarak kullanıldığını yazıyor. Yani bu, dizinin izleyicilerinin Aspava’yı bir Ankara simgesi olarak benimsemesine katkı yapmış. Hatta şu ifadelere yer verilmiş:
“Behzat Ç. de Aspava seven, sık sık Aspava’ya giden tipik bir Ankaralıdır. Bu, Aspava kültürünü dizi izleyicileri arasında daha görünür kılmıştır.”
Bir Restoranın Aspava Tarzı Bir Yer Olduğunu Nasıl Anlarız?
Aspava restoranlarında genellikle şunlar bulunuyor:
- Döner ve kebap çeşitleri
- Pide, salata ve mezeler
- Tadımlık ikramlar
- Tatlı ve çay servisi
Aspava’ların en bilinen özelliklerinden biri sınırsız ikram sunması. Bu ikramlar arasında; çiğköfte, cacıkü acılı ezme, salatalar, tatlı ve çay yer alıyor.
Aspava restoranları ayrıca sıcak ve sohbet odaklı bir atmosfer de sunuyor.
Öte yandan Aspava’lar genellikle normal kebapçılara göre, benzer ürünler içn uygun fiyatlı veya aynı fiyata daha büyük porsiyon sunan yerler.
Bir restoranın adının içinde ‘Aspava’ geçiyorsa, büyük olasılıkla Aspava tarzı bir mekan olduğunu da anlayabilirsiniz.
Özet olarak; Aspava, bir restoran adı değil, bir market veya zincire ait değil, bir kişinin tekeline ait bir işletme ismi de değil. Aspava, Ankara’da ortaya çıkan, bol ikramlı misafirperver ve doyurucu kebap-döner restoranı kültürünü ifade ediyor. Açılımı ise “Allah Sağlık, Para, Afiyet Versin, Amin” şeklinde.
KAYNAKLAR:
https://ankaradar.com/haber/25545774/allah-saglik-afiyet-versin-amin-aspava-bir-efsanenin-hikayesi
https://aspava.com.tr/meshur-tarihi-aspava
https://hinative.com/questions/21373579
https://harbiyiyorum.com/bunlari-bilelim-ankaranin-aspava-kulturu/
https://en.everybodywiki.com/ASPAVA
https://yemek.com/ankara-aspava/
İddialar ve Gerçekler 
Yorum bırakın