‘GaGa Haber’in X hesabında paylaştığı iddiaya göre, ailenin son çocuğu aileye %76 daha fazla maddi yük oluyor. Bu iddiayı ‘genctg’ isimli Instagram hesabı da paylaşmış. Bu paylaşımda ise Oxford Üniversitesi’nin “State-and Communitiy-Level Modifications” isimli bir araştırması kaynak verilerek, ailede ilk çocuklarda yaşanan maddi sıkıntıların son çocuklarda olmadığı, son çocukların harcamalarına ve istatistiklerine ses çıkarılmadığının görüldüğü iddia edilmiş. Buna göre ailelerin ilk çocuklara oranla son çocuklara %76 daha fazla maddi destek sağladığının tespit edildiği öne sürülmüş. Peki bu iddialar gerçekten doğru mu?
EDİTÖR: DEMET İLCE
Söz konusu iddia birçok sosyal medya paylaşımında mevcut. Ancak ‘genctg’de yapılan paylaşımda Oxford Üniversitesi kaynak olarak belirtilmiş. Yaptığımız araştırmalarda State- and Community-Level Modifications isimli bir Oxford araştırmasının gerçekten olduğunu görüyoruz. The (Conditional) Resource Dilution Model: State- and Community-Level Modifications” adlı bu akademik çalışma Oxford Üniversitesi’nin arşivinde yayımlanmış. Ancak bu çalışma Oxford Üniversitesi’nin doğrudan yaptığı bir aile içi mali yük araştırması değil. Akademik bir dergide yayımlanan sosyoloji ve demografi alanında doğum sırası ve kaynak dağılımını inceleyen bir teorik model çalışması.
Bu çalışma, kaynak seyreltme hipotezini tartışıyor. Yani ailede çocuk sayısı arttıkça, ebeveynlerin sınırlı kaynaklarının her bireye daha az düşebileceği fikrini sorguluyor. Bu çalışmanın akademik hedefi, doğum sırasında çocukların eğitimsel sonuçlarına bakmak ve bu ilişkiyi devlet kaynaklarıyla birlikte değerlendirme. Maddi destek yüzdeleri ve doğrudan ‘%76 daha fazla harcama’ gibi iddiaları ölçmüyor.
Resource Dilution Model (Kaynak Seyreltme) teorisini ve bunun kardeş sayısı, doğum sırası ve eğitim gibi sonuçlarla ilişkisini inceleyen bu çalışmada; ailede kaç çocuk varsa, ebeveyn kaynaklarının paylaşıldığını, bu paylaşımın eğitimsel sonuçlara yansıdığı tartışılmış. Sonuçlar, bu ilişkinin toplumsal, tarihsel ve dini farklılıklarla değiştiğini göstermiş.
Kaynak seyreltme ve doğum sırası konusunda yapılan çalışmalar, genellikle ebeveyn kaynaklarının sınırlı olduğunu, çocuk sayısının arttıkça bireysel kaynak payının düşebileceğini söylüyor. İlk doğan çocukların bazen eğitimsel ve kaynak bakımından avantajlı olabileceği, çünkü aile kaynaklarının ilk çocuklar daha az bölünmüş olabileceğini de belirtiyor. Fakat bu etki aile yapısına, sosyoekonomik duruma ve ülke politikalarına göre değişiyor.
Zaten akademik veri tabanlarında, NBER, OECD, üniversite haberleri ve hakemli makalelerde de ailenin son çocuğunun diğer kardeşlerine göre aileye %76 daha fazla maddi yük olduğundan bahsedilmemiş.
NBER (Ulusal Ekonomik Araştırmalar Bürosu), doğum sırasının eğitim ve gelir üzerindeki etkilerini uzun süredir inceliyor. Bazı çalışmalarda ilk doğanların akademik ve gelir avantajı olduğu; bazılarında ise en küçüklerin girişimciliğe meyilli olduğuna dair bulgular mevcut.
LSE (London School of Economics and Political Science) göre ise gelir ve maddi kaynakların çocukların eğitim ve sağlık sonuçları üzerindeki etkisi güçlü. Ancak aile içi kaynak dağılımını ve ‘hangi çocuğa ne kadar harcanıyor’u ölçmek zor.
OECD (Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü) raporlarına göre de çocuk başına maliyetler ülkeye, aile yapısına ve ölçüme göre büyük farklılıklar gösteriyor.
Sonuç Olarak; iddia edilen %76 oranı, akademik literatürde yer almıyor, ölçülmemiş ve doğrulanmamış. Oxford Üniversitesi’ne atıf yapılması ise iddiayı bilimsel kılmıyor. Akademik çalışmalar, böyle net ve evrensel bir maddi yük farkını desteklemiyor.
KAYNAKLAR:
https://ora.ox.ac.uk/objects/uuid%3Af4b9647e-004a-47ad-a1a1-0894f91b1412
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27173795/
https://scholarsarchive.byu.edu/facpub/2857/
https://www.researchgate.net/publication/296881307_Number_of_Siblings_and_Intellectual_Development
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0276562417300872
İddialar ve Gerçekler 
Yorum bırakın