Çaycı mısınız, kahveci mi? Peki çevrenizde kahve içen kişilerin daha sinirli olduğunu hiç düşündünüz mü? İddiaya göre; LIFECOURSE adlı akademik araştırma projesi, kahve içen insanların çay içenlere göre %83 daha sinirli olduğunu göstermiş. Yani kahve içenlerin çay içenlere kıyasla daha gergin ve sinirli olduğu öne sürülüyor. Siz ne düşünüyorsunuz? Gelin bu iddia doğru mu ve hangi bilimsel çalışmalar mevcut birlikte bakalım…
EDİTÖR: DEMET İLCE
Yaptığımız araştırmalarda LIFECOURSE projesinin kahve içenlerin çay içenlere göre %83 daha sinirli olduğunu gösterdiği iddiası doğru değil. Ancak İzlanda’daki ‘LIFECOURSE’ vb. isimli doğum, eras, kohort çalışmalarından gelen veri setleriyle yapılan araştırmalarda; ergenlikte kafein tüketimi ile saldırgan davranışlar ve öfke belirtileri arasında ilişki olasılığı sorgulanmış.
Diğer yandan kaynaklarda %83 şeklinde net bir artış yüzdesi veren hakemli bir makale veya LIFECOURSE resmi raporu bulunmuyor.
LIFECOURSE, tek bir küresel proje değil. İzlanda merkezli gençlik, davranış ve madde kullanımı üzerine yapılan uzunlamasına bazı araştırma hatlarında kullanılıyor. Özellikle ergenlerde kafein, şekerli içecekler, enerji içecekleri ile davranışsal sorunlar arasındaki ilişkiyi inceliyor. Ancak bu çalışmalar kahve vs çay karşılaştırması yapmıyor. Sinirlilik için de tek bir oran vermiyor.
Peki bilim ne diyor?
Kafeinin uyarıcı etkileri, uyanıklık ve dikkat artışı ile ilişkili. Fakat kaygı, sinirlilik ve uykusuzluk gibi olumsuz etkilere de neden olabilir. Özellikle yüksek dozlarda, hassas bireylerde veya yoksunluk ve çekilme durumlarında bu görülebilir. Bu etki her zaman kahvenin çaydan daha fazla sinirli yaptığını göstermez. Burada önemli olan doz miktarı, bireysel duyarlılık, içecek türü, yaş ve psikolojik faktörlerdir.
Sonuç olarak bahsedilen iddia yanlış ve kaynağı doğrulanmamış. Mevcut hakemli literatürde de böyle net bir tek oran yok.
Yüksek doz kafeinin anksiyete, huzursuzluk ve uyku bozukluğu yapabileceği doğru. Ancak bu herkeste aynı değil. Yani kahve eşittir sinirli insan demek değil veya çay içenlerin daha sakin olduğunu kesin olarak söylemek yanlış.
Son meta analizler ve derlemeler, kafein tüketiminin özellikle yüksek dozlarda veya hassas kişilerde anksiyete, huzursuzluk ve uykusuzluk riskini artırdığı rapor edilmiş. Ancak yine bu çalışmalar kafeinin genel olarak anksiyeteyi artırabileceği yönünde. Kahve içenler vs çay içenler şeklinde bir karşılaştırma yapılmamış.
Çay Sakinleştirir mi?
Özellikle yeşil çay, L-theanine içeriyor. L-theanine’in kafeinle etkileşimde daha yumuşak, sakin ama uyanık bir etki yarattığı yönünde kontrollü çalışmalar var. Yani çaydaki başka bileşenler kafeinin yaratabileceği titreme/huzursuzluk etkilerini azaltabilir. Bundan dolayı bazı deneyler, ‘aynı miktarda kafein alındığında çaydan alınan kafein daha dengeli bir uyanıklık sağlıyor’ diyor.
Bazı epidemiyolojik çalışmalarda ise kahve/çay tüketimi ile depresyon, anksiyete, ruh hali gibi sonuçlar ayrı ayrı incelenmiş. Bazılarında kahvenin hafif koruyucu etkileri bile bulunmuş. Bazılarında ise yüksek kafein riskli bulunmuş. Bu yüzden tek bir yönlü genelleme yapmak yine yanlış olur.
Yani, kafein anksiyete ve gerginliği arttırabilir ancak çayın bileşenleri bu etkiyi hafifletebilir. Fakat kahve içenlerin çay içenlerden daha sinirli olduğunu doğrudan ve genelleyerek söyleyemeyiz.
KAYNAKLAR:
https://www.researchgate.net/publication/373373280_Caffeine_and_Aggression
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10519208/
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4668773/
https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0269881115612404
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10867825/
https://www.coffeeandhealth.org/health/wellbeing/mental-performance/coffee-caffeine-and-mood
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4480845/
https://www.frontiersin.org/journals/nutrition/articles/10.3389/fnut.2023.1051444/full
İddialar ve Gerçekler 
Yorum bırakın