İddiaya göre; Reels, Tiktok gibi kısa videolar, zeka seviyesinde gerilemeye neden oluyor. Feeds, Feelings, and Focus isimli bir çalışmaya göre; 100 bin üzerinde yapılan deneyde Reels ve TikTok gibi platformlarda kısa videolar izlemek zeka seviyesinde gerilemeye neden oluyor. Kısa video izlemenin dikkati zayıflattığı, ayrıca stres ve anksiyete gibi olumsuz ruh sağlığına yol açabildiği belirtiliyor. Peki böyle bir çalışma var mı? İddialar doğru mu?

EDİTÖR: DEMET İLCE

Feeds, Feelings, and Focus isimli 2025 tarihli bir çalışma gerçekten de var ve “Akışlar, duygular ve odaklanma: Kısa formatlı video kullanımının bilişsel ve zihinsel sağlıkla ilişkilerini inceleyen sistematik bir inceleme ve meta-analiz” şeklinde Psychological Bulletin’de yayımlanmış. Bu çalışma, 71 farklı çalışmadan veriler toplayarak toplamda yaklaşık olarak 98 bin civarında kişi üzerine genel değerlendirme yapmış.

Söz konusu makalede ve buna ilişkin medya haberlerinde; kısa video kullanımı ile dikkat ve bilişsel işlevler arasında bağlantılar bulunduğu söyleniyor. Yani yoğun kısa video kullanımı; dikkat süresinde azalma, dürtü kontrolünde zayıflama gibi ilişkilere işaret etmekte. Aynı şekilde stres, kaygı, uyku sorunları ve düşük ruh haliyle ilişkiler bulunduğu belirtiliyor. Araştırma, bu ilişkilerin nedensellik yerine bağlantı olduğuna dikkat çekmekte. Yani direkt olarak ‘kısa video izlemek zekayı düşürür’ demek doğru değil.

Çalışma, kısa videoların zeka seviyesinde doğrudan bir azalmaya neden olduğuna dair doğrudan kanıt sunmamakta. Bu meta-analiz daha çok dikkat, odaklanma ve bilişsel işlevler ile kısa video kullanımı arasında bağlantı buluyor. Ancak bu tarz çalışmalar nedenselliğe kesin hüküm veremez. Bundan dolayı iddiada bahsedilen ‘zeka seviyesinde gerileme’ ifadesi, şu anda bilimsel literatürde desteklenmemekte. Çünkü bu çalışma doğrudan IQ düşmesi gibi bir sonuç veya ölçüm içermiyor. Araştırma dediğimiz gibi daha çok dikkat azalması, kısa dikkat süresi, zayıf önleyici kontrol gibi bilişsel ilişkilere işaret etmekte. Bu araştırma, çok sayıda insan verisini birleştirdiğinden gerçekten güçlü bir meta analiz. Fakat kısa video izleyenin zekasının düşeceğini veya IQ’sunun azalacağını bilimsel olarak kanıtlamıyor.

KAYNAKLAR:

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41231585/

https://www.business-standard.com/health/short-video-use-focus-anxiety-cognition-mental-health-study-125112400421_1.html

https://psycnet.apa.org/fulltext/2026-89350-001.html

https://www.euronews.com/culture/2025/11/24/tiktok-scrolling-can-cause-brain-rot-according-to-new-american-psychological-association-s