Sevdiğiniz insanın kokusuyla uyuduğunuz zaman daha iyi uyuduğunuzu düşündünüz mü? İddiaya göre, insanların, sevdiği kişilerin kokusuna maruz kaldığında daha iyi uyuduğu ortaya çıkmış. Bu konu hakkında yaptığımız araştırmalar da birçok haber sitesinde de yer aldığını görüyoruz. Çoğunda ‘British Columbia Üniversitesi’ kaynak olarak verilmiş. Peki gerçekten böyle araştırma var mı? Herkes için sevdiği kişinin kokusuyla uyuduğunda daha iyi uyuduğunu söyleyebilir miyiz?
EDİTÖR: DEMET İLCE
2020 yılında British Columbia Üniversitesi tarafından yapılan bir çalışma, romantik partnerin kokusuna maruz kalan kişilerin uykusunun daha verimli olduğunu göstermiş. Yani gerçekten böyle bir araştırma var. 155 kişiyle yapılan çalışmada katılımcılar, partnerlerinin kokusuyla ve kontrol kokusuyla olmak üzere iki farklı gecede uyumuş. Partnerin kokusuna maruz kalındığında, uyku verimliliğinin arttığı görülmüş. Katılımcılar, kokunun partnerlerine ait olduğunu düşündüklerinde uyku kalitesini daha iyi algılamış. Yani gerçekten de sevgilinizin veya partnerinizin kokusu uyku kalitenizi artırabilir.
Çalışmanın özeti şu şekilde verilmiş:
“Sevilen kişilerin kokusuna maruz kalmanın uyku üzerindeki etkisi hakkında neredeyse hiçbir şey bilinmemektedir. Bu çalışmada, 155 katılımcı iki gece partnerlerinin kokusuyla, iki gece ise kontrol kokusuyla (rastgele sırayla) uyumuştur. Uyku iki şekilde ölçülmüştür: uyku verimliliği (aktigrafi yoluyla) ve algılanan uyku kalitesi (öz-bildirimle). Katılımcılar partnerlerinin kokusuna maruz kaldıklarında uyku verimliliği daha yüksek bulunmuştur. Bu artış, katılımcıların kokunun kaynağına dair inançlarından bağımsız olarak gerçekleşmiştir. Algılanan uyku kalitesi ise katılımcılar partnerlerinin kokusunu aldıklarını düşündüklerinde daha yüksek olmuştur. Partner kokusuna maruz kalmak, ortalama olarak uyku verimliliğinde %2’den fazla bir artışa yol açmış; bu iyileşme, melatoninin uyku üzerindeki etkisiyle benzer büyüklükte bulunmuştur. Bu çalışma, koku duyusunun iletişimdeki kritik rolüne dikkat çekmekte ve sosyal kokuların uyku üzerinde etkili olabileceğini ortaya koymaktadır.”
Ancak bu çalışmanın etki büyüklüğü küçük. Çalışma sadece romantik partner kokusu üzerine yapılmış. Yani ‘her sevilen kişi’ için genelleme yapmak doğru değil. Ayrıca ‘sevdiğin kişinin kokusu daha iyi uyku sağlar’ iddiası bilimsel literatürde destekli ancak bunu genelleştirmek doğru değil. Bu konu hakkında daha fazla araştırma yapmak gerekiyor.
British Columbia Üniversitesi tarafından yapılan araştırma Psychological Science’da yayımlanmış. Bu araştırmanın yazarları, başka pilot çalışmalarla ebeveyn kokusunun bebek uykusuna ve stres üzerindeki etkilerini de inceliyor. Ancak henüz tam sonuçlanmamış.
Koku ve Uyku Arasındaki Etkileşim
Olfaktör sistem yani koku beyni, uyku kontrol merkezleriyle bağlantılı ve kokular yalnızca hatıraları değil, duygusal durumu da etkiliyor. Bundan dolayı uyku esnasında bile koku beynin bazı bölgelerini uyarabiliyor.
Diğer yandan koku, uyku kalitesini etkileyebilir ancak sonuçları karışık. Örneğin bazı çalışmalar, portakal, lavanta veya belirli kokuların, subjektif olarak uyku kalitesini artırabileceğini söylüyor ancak bu etki her zaman objektif olarak ölçülen uyku parametreleriyle desteklenmiyor.
Bir çalışma, 139 katılımcı ile bunu test etmiş ve kokunun kendisinin uykuya etkisinin tutarlı olmadığını bulmuş. Bunun yerine kişinin o kokuyu hoş hissetmesi gibi psikolojik faktörlerin daha önemli olduğunu göstermiş. Yani bu, sevilen kişinin kokusu gibi kişisel ve duygusal bağ taşıyan kokuların etkisinin, yalnızca nöro-fizyolojik değil ayrıca psikolojik olduğunu da gösteriyor.
KAYNAKLAR:
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32163721/
https://www.sciencedaily.com/releases/2020/02/200213091723.htm
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9813672/
https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0956797620905615
https://www.nature.com/articles/s41598-025-18075-x
İddialar ve Gerçekler 
Yorum bırakın