Hemen hemen birçoğumuzun rahatlığından tercih ettiği crocs terliklerin zehirli olabileceğini düşündünüz mü? İddiaya göre; crocs ve tüm köpük malzeme temelli terlik ve ayakkabılar zehirli. ‘gezhenti’ isimli bir Instagram hesabından yapılan video paylaşımda, uzman olduğu düşünülen bir kadın bu terliklerin tehlikelerinden bahsediyor. Peki bilimsel araştırmalar bu iddiayı destekliyor mu?
EDİTÖR: DEMET İLCE
Videodaki kadın şunları söylüyor:
“Kızımın bir daha asla Crocs giymesine izin vermeyeceğim. Crocs’un boyası ve en önemlisi buradaki köpük ayakkabıların petrokimyasal Eva’dan yapıldığı söyleniyor. Köpük en başta önemli bir şey gibi gelmiyor, ama güneşte ısındıklarında durum değişiyor. Dışarısı sıcakken, sen parkta, sahildeyken Tanrı korusun. Havaya toksik kimyasallar salmaya başlıyor, ftalatlar, uçucu organik bileşikler hatta yağ, su ve ısıya dayanıklı kimyasallar, tüm o pislikler ayakkabılardan dışarı süzülüyor.
Ve çocuklar her şeyi derileri yoluyla emiyorlar. Özellikle de küçük ayak tabanları yoluyla. En can alıcı nokta ise eski geleneksel Çin tıbbında ayakların beyne bağlı yaklaşık 60 enerji noktası var. Kalbe, karaciğer, böbreklere, hepsi önemli yerlere bağlanıyor. Senin sağlığın benim için önemli. Ve köpük ayakkabılar, hayır hanımefendi, riske değmez. Bu yüzden bunun yerine doğal, nefes alabilen malzemeler seçelim. Deri, mantar tabanlı ve su geçirmez ayakkabılar çocuğunuzu tamamen korur.”
Kadının açıklamasından önce, crocs ve tüm köpük malzeme terlik ve ayakkabıların zehirli olduğu iddiasına bakalım…
Söz konusu iddia yanlış. Crocs ve köpük tabanlı tüm ayakkabılar zehirli değil. Crocs ayakkabılar, zehirli oldukları için piyasada yasaklanmış ürünler gibi resmi bir sınıflandırmaya sahip değil. Marka, kendini bu yönde bir tehlike iddiasıyla karşı karşıya bulmuş durumda da değil. Mevcut üretimlerde ‘zehirli’ olarak tanımlanan bir maddeyi barındırdıklarına dair de resmi bir sağlık otoritesi raporu yok.
Crocs’lar, Croslite adındaki ve EVA/PEVA gibi plastik esaslı köpüklerden yapılıyor. Bu malzeme, polimer ve plastik kategorisinde yer alıyor ve yüksek ısıya ve suya dayanıklı bir şekilde tasarlanıyor.
Ancak bazen daha ucuz veya kontrolsüz üretim yapan firmaların ayakkabılarında, ftalat, ağır metal veya diğer zararlı kimyasallar tespit edilmiş. Yine de bu, Crocs’un marka olarak zehirli olduğunu göstermiyor. Yalnızca plastik ürünlerde teorik olarak kontrolsüz üretimlerde risk bulunabileceğini gösteriyor.
Diğer yandan sosyal medya platformlarında sık sık paylaşılan EVA köpükler toksin içeriyor ve deriden kana karışıyor’ gibi iddialar da güvenilir bilimsel kaynaklara dayanmıyor.
Şimdi gelelim videoda kadının söylediği iddialara…
Crocs Köpük Ayakkabıların Petrokimyasal EVA’dan Yapıldığı Doğru mu?
Crocs, Croslite adı verilen EVA/PEVA türü plastik esaslı köpük malzemeden yapılıyor dedik. Bu madde, petrokimyasal kaynaklı. Ancak yine de bu zehirli olduğu anlamına gelmiyor.
Güneşte Isındığında Toksik Kimyasal Saldığı ve Zehir Yaydığı İddiası Doğru mu?
Bu iddia bilimsel gerçeklere dayanmıyor ve kanıtlanmamış. Bazı sosyal medya içeriklerinde EVA köpük ayakkabılarının ısıda uçucu organik bileşikler gibi kimyasal saldığı yönünde teorik ifadeler var. Ancak bunlar doğrudan ölçülmüş ve resmi bilimsel çalışmalarla desteklenmiş değil.
Ftalat, Uçucu Organik Bileşikler vs. Yaydığı İddiası Doğru mu?
Crocs ürünleri için bu iddia doğrulanmamış. Crocs gibi ayakkabılarda özellikle ayakkabı süsleri üzerinde phthalate ve ağır metal içeren malzemeler bulunduğuna dair testler yapılmış ancak bu süs eklentiler içinmiş kendisi için değil. Phthalate riski genel olarak plastik ürünlerde tartışılan bir mesele, ama tüm EVA ayakkabıların bunu yaydığı bilimsel olarak sabit değil.
Ayaktan Kimyasalların Cilt Yoluyla Yayıldığı İddiası Doğru mu?
Bu iddia oldukça abartılı. Çünkü insan cildi bazı maddeleri emebilir ancak EVA köpüğün elle veya ayakla normal temasında toksik madde geçişine ilişkin bilimsel veriler yok. Çocuklar için özellikle tehlikeli kimyasallar içeren ürünler AB ve ABD gibi bölgelerde regüle ediliyor.
Ayaklardaki Enerji Noktalarının Beyne ve Organlara Bağlandığı İddiası Doğru mu?
Geleneksel Çin tıbbı, refleksoloji gibi kavramlarda ayaktaki bölgelerin vücut organlarına bağlı olduğunu savunuyor ancak bu, doğrulanabilir bilimsel bir gerçek değil. Modern tıbba göre böyle enerji noktalarının Crocs veya başka ayakkabılar tarafından etkilenmesi söz konusu değil.
Sonuç olarak söz konusu iddiaların çoğu bilimsel gerçeklere dayanmıyor veya kanıtlanmamış. Crocs gibi ayakkabıların zehirli ürünler olarak kabul edilmediğini ve ürün güvenlik standartlarına göre üretildiğini söyleyebiliriz. Ancak özellikle online pazardan alınan ucuz ayakkabı örnekleri gibi vs. ftalat, ağır metal veya diğer zararlı kimyasallar olabilir.
Not: Marka işbirliği yoktur ve marka talebiyle yayına alınmamıştır.
KAYNAKLAR:
https://en.wikipedia.org/wiki/Crocs
İddialar ve Gerçekler 
Yorum bırakın