Çin Demiryolu’nun 2008’den 2020 yılına yani toplam 12 yılda gelişimini gösteren harita sosyal medyada gündem oldu. ‘Pozitifgirisim’ isimli bir sosyal medya hesabından yapılan paylaşıma göre; sadece 10 yıl içinde Çin bir avuç hızlı tren hattından dünyanın en gelişmiş demiryolu ağını kurmayı başardı. 45 bin km’den fazla yüksek hızlı demiryolu hattının, çelik damarlar gibi ülkeyi boydan boya geçerek mega şehirleri birkaç saat içinde birbirine bağladığı iddia edildi. 2035 yılına kadar ise Asya devinin 70 bin km’ye ulaşmayı planladığı öne sürüldü. Peki bu iddialar ve Çin Demiryolu’nun bu şaşırtan gelişimi doğru mu?
EDİTÖR: DEMET İLCE
China State Railway Group verilerine göre; Çin’in yüksek hızlı demiryolu ağı 2024 sonu itibarıyla yaklaşık 48 bin km’ymiş. Daha önce 2024 başında 45 km’yi geçtiği açıklanmış. Bu uzunlukla Çin, dünyanın en büyük yüksek hızlı demiryolu ağına sahip. Yani iddia edildiği gibi Çin, dünyanın en gelişmiş demiryolu ağını kurmayı başarmış. Örneğin, 2024 yılında devriye konulan yeni hatlardan biriyle, HSR “High-Speed Rail” (Yüksek Hızlı Demiryolu) uzunluğu 46 bin km’yi geçmiş. ’En gelişmiş’ derken, bunu teknik olarak ölçmek zor. Ancak şu an Çin dünyanın en büyük HSR (Yüksek Hızlı Demiryolu) ağına sahip. Yine de gelişmek, sadece uzunluk anlamında değil, hatların yoğunluğu, bakımı, işletme hizmetleri, kapsama, hız, kullanım oranı vs. gibi birçok faktörü kapsıyor. Çin, hızlı trenlerde 300-350 km/s hızla ticari işletme yapan ilk büyük ülke ve bu da teknik başarısını kanıtlıyor.
Peki Çin 2035’e Kadar 70 Bin Km’yi mi Hedefliyor?
2021 yılında yayımlanan ‘yeni dönem demiryolu planı’ uyarınca, Çin’in 2035’e kadar yaklaşık 70 bin km HSR hattı hedeflediği kamu belgelerinde yer alıyor. 2025’e kadar 50 bin km; 2025’e kadar 70 km HSR (Yüksek Hızlı Demiryolu) hedefi resmi planlarda teyit edilmiş. Bu hedef gerçekleşirse plan kısmındaki tüm demiryolu toplam uzunluğu 200 bin km’ye yaklaşmış olacak.
Bu Kadar Kısa Bir Sürede Nasıl Böyle Gelişti?
Çin’in HSR (Yüksek Hızlı Demiryolu) planlaması ilk olarak 2004 yılında başlatılmış. İlk plan 2020’ye kadar 12 bin km HSR (Yüksek Hızlı Demiryolu) öngörüyormuş. Fakat bu hedefler sonraki revizyonla beraber büyük ölçüde büyütülmüş. Daha sonra özellikle 2010 sonrasında, modernizasyon, ekonomik büyüme, kentleşme ve iç göç gibi faktörler, devasa demiryolu yatırımlarını mümkün kılmış.
Şimdi bu gelişimi daha yakından inceleyelim…
Çin, yüksek hızlı demiryolu ağını geliştirmek için ‘ulusal kaynakları büyük projelere seferber etme’ kabiliyetini kullanmış. Bu da Çin sosyalizminin ‘sihirli silahı’ olarak adlandırılıyor. Ülke yönetimi; yatırım, planlama, yıkım/yeniden yerleşim ve arazi temini gibi karmaşık süreçleri devlet gücüyle organize etmiş. Böylece hatlar hızlı ve koordineli biçimde inşa edilmiş. Diğer yandan Çin’in kurumsal/siyasi yapısı, bu tür dev altyapı projelerinde hızlı ilerleme için avantaj sağlamış.
Çin, demiryolu, tünel, köprü, viyadük gibi altyapıları seri üretim ve standartlaşma olarak ele almış. Böylece maliyet düşmüş ve inşa süreci de hızlanmış. Ucuz işgücü, bol hammadde ve güçlü yerel sanayi altyapısı, maliyetleri nispeten düşük tutmuş. Bu da büyük ölçekli inşaatı ekonomik hale getirmiş.
Çin ilk aşamada, Japonya, Fransa, Almanya vb. ileri HSR (Yüksek Hızlı Demiryolu) teknolojilerini ithal etmiş, ancak daha sonra bu teknolojileri yerelleştirip geliştirmiş. Bu şekilde kendi markasını ve standartlarını oluşturmuş. Örnek vermek gerekirse, Fuxing standardize edilmiş EMU (elektrikli çok üniteli tren) serisi, tamamen Çin mühendisliği, üretimi ve tasarımı ile oluşturulmuş. Bu trenler 160-350 km/s hız aralığında çalışabiliyor.
Öte yandan sinyalizasyon, enerji, kontrol sistemleri ve ağ yönetimi gibi demiryolunun ‘beyin ve sinir sistemi’ diyebileceğimiz yazılım altyapısı da yerli olarak geliştirilmiş.
Yüksek hızlı demiryolunun kurulumu, ciddi mühendislik, demir-çelik, ray, teknoloji ve arazi maliyetleri anlamına geliyor. Çin, bu yatırımları kamu kaynakları ve devlet destekli finansmanla karşılamış. Böylece kar-zarar kaygısından bağımsız olarak, uzun vadede ‘sosyal fayda, ekonomik entegrasyon ve ulusal kalkınma’ öncelenmiş.
Devasa nüfus ve coğrafi yayılımı nedeniyle Çin, büyük şehirleri ve farklı bölgeleri birbirine bağlayacak bir ulaşım ağına ihtiyaç duyuyordu. HSR (Yüksek Hızlı Demiryolu) de bu ihtiyaca karşılık verdi. 2008-2019 yılları arasında ortalama günlük yolcu sayısı 350 binden 6.5 milyona çıktı. Hatlar yalnızca büyük kentleri değil, orta ve küçük şehirleri de birbirine bağlıyor.
Görseldeki Harita Doğru mu?
2008 ve 2020 haritalarını karşılaştıran görsel doğru bir anlatım. 2008’de HSR çok sınırlıydı. 2020 itibarıyla ise HSR (Yüksek Hızlı Demiryolu) ağı belirgin bir şekilde yayınlaştı. Ancak Çin’in HSR planlamasının 2008’den önce planlı olduğunu ve 2000’lerin başından itibaren başladığını hatırlatmakta fayda var.
Sonuç Olarak;
Çin halihazırda gerçekten de dünyanın en büyük yüksek hızlı tren ağına sahip. 45 bin-48 bin km HSR (Yüksek Hızlı Demiryolu) hattı 2023/2024 civarında geçmiş durumda. 2035’e kadar ise 70 bin km hedefi de resmi planlarda yer alıyor.
KAYNAKLAR:
https://en.wikipedia.org/wiki/High-speed_rail_in_China
https://turkish.cri.cn/2024/01/10/ARTIvvZcObQYaLswvaa0MIym240110.shtml
https://english.www.gov.cn/news/202409/16/content_WS66e7c4bec6d0868f4e8eb060.html
https://english.news.cn/20250102/4f77df2518cd4c0bb6e1b1bcc6e8bc01/c.html
https://www.rail-asia.com/blog/china-targets-400km-h-speeds-and-70-000km-network-by-2035
https://www.railjournal.com/passenger/high-speed/china-targets-400km-h-high-speed-network/
https://en.qstheory.cn/2021-11/15/c_680145.htm
İddialar ve Gerçekler 
Yorum bırakın