Akciğerleri yeterince çalışmayan, yani solunum yetmezliği çeken hastalara ek destek sağlamak amacıyla, ‘popodan nefes alma’ (enteral ventilasyon) tekniğinin test edilmeye başlandığı iddia edildi. Belirtilene göre, enteral ventilasyon, şu anda gerçek anlamda oksijen desteği sağlamak amacıyla hayvanlara uygulanıyor. Bilim insanlarının, aynı mekanizmanın insanlarda geçici bir oksijen desteği sağlayıp sağlamayacağını araştırdıkları öne sürüldü. Peki bu gerçekten mümkün mü? Araştırmanın detayları neler?
EDİTÖR: DEMET İLCE
‘Popodan Nefes Alma’ yönteminin insanlar üzerindeki denemesinde araştırmacılar, özellikle su altı ya da oksijeni az ortamda yaşayan canlıların bağırsaklardan oksijen alabileceğini gözlemleyen biyolojik çalışmalardan esinlendi. Bu hayvanlarda, bağırsak duvarı kan damarlarıyla zengin, yani oksijenin kana geçmesi biyolojik olarak mümkün görünüyor. Fare, domuz gibi memelilerde, oksijenli per-fluorokarbon (oksijen taşıyabilen özel sıvı) ya da oksijenli gazı, makattan verildiğinde, kan oksijen seviyesinde artış ve hayatta kalmada iyileşme gözlemlendi. Bu olumlu hayvan verileri 2024 yılında “mammals can breathe through their anuses” şeklindeki araştırmayla bilim dünyasında dikkat çekti. Bu teknik 2024 yılında IgNobel ödülü kazandı.
“Enteral ventilasyon”un potansiyel faydalarını değerlendiren ilk insan klinik denemesine ait olumlu sonuçlar, Med dergisinde yayımlandı.2025 yılında ise Japonya’da 27 sağlıklı erkek gönüllü üzerinde, rektal yoldan oksijen taşımaya elverişli bir sıvı olan Perfluorodecalin (PFD) içeren, ancak oksijenlendirilmemiş sıvı verildi. Bu bir güvenlik ve tolere edilebilirlik denemesiydi. Amaç ise bu sıvının vücuda ciddi zarar verip vermediğini görmekti. Denemede, 25 mL’den başlayıp 1.500 mL’ye kadar artan dozlarda katılımcılar sıvıyı 60 dakika tutmaya çalıştı. 20’si bu süresi tamamlarken, bazılarında şişkinlik ve hafif karın rahatsızlığı görüldü. Ancak ciddi bir yan etki kaydedilmedi. Kan testlerinde ise PFD’nin sistemik dolaşıma geçtiğine ilişkin bulgu yoktu. Araştırmacılar bu sonuçların, ‘enteral ventilasyon’ yeni rektal sıvı verme yönteminin en azından kısa süreli kullanımda insanlarda görece güvenli ve tolere edilebilir olduğunu gösterdiğini belirtti. Yani ‘bu sıvı insanlarda güvenli mi?’ sorusuna bu çalışma sonucunda olumlu yanıt verildi. Fakat bu çalışma, oksijenlendirilmemiş sıvı kullanıldığından oksijenin kana transferi ve kişinin gerçekten nefes almasının sağlanıp sağlanmadığı test etmedi.
Çalışma Henüz Deney Aşamasında
Hayvanlarda oksijen taşıyan sıvılarla oksijenlenme ve hayatta kalma görüldü. Ancak bu başarı insanlarda henüz doğrulanmış değil. Özellikle insanların metabolik ihtiyacı, dokuların oksijen tüketimi, bağırsak geçirgenliği vs. gibi faktörler, hayvanlardakinden farklı.
Bu çalışma ilk insan denemesi oldu ve sadece güvenlik/tolerans amaçlı yapıldı. Denemede oksijen taşımayan sıvı kullanıldı. Yani dediğimiz gibi bu çalışmada gerçekten oksijen alma sağlanıp sağlanmadığını gösteren veri bulunmuyor. Bundan sonra oksijenle doyurulmuş sıvılarla kontrollü klinik denemeler yapılması öngörülüyor. Ne kadar oksijen verileceği, ne kadar süreyle karbondioksit atılımının nasıl sağlanacağı, olası yan etkiler, uzun süreli güvenlik vb. ise henüz bilinmiyor.
Bu yöntemle, şu anda akciğer ventilatörlerinin yerini almak amaçlanmıyor. ‘Geçici ve yardımcı oksijen desteği, ventilatör ya da yoğun bakım imkanı yoksa acil durumlarda bir destek olabilir’ olarak değerlendiriliyor.
Araştırma ekibinden biri, bu yöntemin amacıyla ilgili şunları söyledi:
“Enteral ventilasyonun amacı, mekanik ventilatörler veya ECMO gibi invaziv yöntemlerin yerine geçmek değil; ama akciğer desteği yetersiz kaldığında ya da bu tür cihazlara erişim olmadığında ek/yardımcı bir oksijen kaynağı oluşturmak olabilir.”
Sonuç Olarak: Popodan nefes alma/bağırsaklardan oksijen atma (enteral ventilasyon) gerçekten bilimsel bir çalışma konusu. Hayvanlarda başarılı sonuçlar elde edilmiş. İnsanlarda ise güvenlik çalışması gerçekleştirildi ve tolerans alındı. Fakat henüz oksijen desteği sağlayabileceği, hayat kurtaracağı gibi klinik veriler yok. Bu yüzden bu yöntemi gerçek veya onaylı tedavi yöntemi olarak söylemek şu an için doğru değil.
KAYNAKLAR:
https://arstechnica.com/science/2024/09/meet-the-winners-of-the-2024-ig-nobel-prizes/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35590139/
https://www.asahi.com/ajw/articles/15425988
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2666634025003149
https://resou.osaka-u.ac.jp/en/research/2025/20251022_2
https://www.aol.com/articles/ig-nobel-winning-butt-breathing-103611210.html
https://medicalxpress.com/news/2025-10-ignobel-butt-idea-closer-real.html
https://www.thedailybeast.com/scientists-safely-test-new-way-to-breathe/
İddialar ve Gerçekler 
Yorum bırakın