İngiltere’de Otobüs Bekleme Kabinleri Ters Yöne mi Bakıyor?

Görsel Kaynağı: Webtekno

İngiltere’de hiç bulundunuz mu? Bulunduysanız otobüs duraklarının yönü dikkatinizi çekti mi? Sosyal medyada genç bir kadın, “İngiltere’de otobüs durakları neden ters yöne bakıyor?” şeklinde bir video yayınladı. Bunun nedenini ise amacın otobüsü izlemek değil, rüzgardan ve yağmurdan korunmak olduğu şeklinde açıkladı. Peki gerçekten böyle mi? İngiltere’de otobüs durakları ters yöne bakıyor mu, hepsi için geçerli mi?

EDİTÖR: DEMET İLCE

View this post on Instagram

Transport for London (TfL) gibi yetkililerin yayımladığı ‘bus stop design guidance’ belgelerinde, durak veya sığınak konumlarının, kaldırım genişliği, yay trafiği, altyapı engelleri vb. yerel çevre koşulları dikkate alınarak değişebileceği vurgulanmış.

Kaldırım dar ise otobüs yanaşırken veya yolcular binerken yoldan yürümek gerekebilir. Bu da güvenlik ve akış açısından sorun oluşturabilir. Bundan dolayı kaldırım veya yoğun yaya trafiği olan yerlerde ‘arkaya dönük’ olacak şekilde düzenleme, yayaların akışını engellememek için tercih ediliyormuş.

Diğer yandan bu düzenleme, su sıçraması, yağmur veya rüzgardan korunma gibi nedenlerden dolayı da sıklıkla tercih ediliyormuş.

Ters otobüs durakları engelliler, bebekli veya çocuklu yolcular için erişilebilirlik ve güvenlik olarak değerlendirilmiş.

Yani aslında İngiltere’de böyle bir uygulama var ancak rastgele bir tercih değil. Daha çok tasarım, altyapı, konfor ve güvenlik koşullarına göre tercih ediliyor.

Ancak ‘ters otobüs durağı’ değil, ‘ters yerleştirilmiş otobüs durağı kabini (bus shelter)’ demek daha doğru olur. Çünkü Bus Stop (otobüs durağı tabelası) ve Bus Shelter (Bekleme Kabini) farklı anlamlara geliyor.

Bus Stop, otobüsün duracağı resmi nokta. Bu bir direk, tabela, numara veya kod olabilir. Bus Stop her zaman yola bakar ve otobüs burada durur.

Bus Shelter ise yolcuyu yağmur ve rüzgardan koruyan camlı kabindir. Oturma yeri ve cam panelleri vs. bulunur. Bekleme kabininin yönü değişebilir. Bazıları yola, bazıları ise arkaya dönüktür.

Tüm Duraklarda Geçerli Değil

Videoyu izleyenler, İngiltere’de tüm otobüs bekleme kabinlerinin ters yöne baktığını düşünebilir. Ancak durum öyle değil. Resmi kılavuzlara göre, ideal durumda sığınağın açık tarafı yola dönük olmalı. Yani ters duraklar asında bir istisna, standart değil.

Öyle ki bazı duraklarda, ters bekleme kabinlerinin yarattığı güvenlik ve erişim problemleri, özellikle görme engelliler veya bisiklet yolu olan alanlarda tartışmalara neden olmuş.

Bazı haberlerde ve yorumlarda ise ‘ters durak’ olarak görülen yapının aslında bir ‘bus stop sign’ değil, ‘bekleme kabini (bus shelter)’ olduğu, yani yalnızca bir sığınak olduğu vurgulanmış.

Bu Uygulama Başka Hangi Ülkelerde Var?

Dublin’de bazı otobüs duraklarının sığınağı yola dönük değil, kaldırıma veya arka tarafa dönük şekilde yerleştirilmiş. Bir makalede ‘neden bazı duraklar yola değil de diğer yöne dönük?’ diye sorulmuş ve belediyeye göre dar kaldırımlarda yayalar ve bebek arabası/tekerlekli sandalye gibi engelliler için alan bırakmak amacıyla bu şekilde konumlandırılmış olabiliyormuş.

İnternette tartışılan forumlarda, Japonya’da ‘bus stop shelter’ların açılımının (yolcu giriş kısmının) genellikle kaldırıma veya yola değil, kaldırıma bakacak şekilde konulduğu, bundan dolayı durakta bekleyenlerin otobüsü göremediğine yönelik şikayetler bulunuyor. Ancak tüm Japonya’da olduğunu söyleyemeyiz.

2025’te medyaya yansıyan bir haberde ise Kıbrıs’ta yeni yapılan bazı otobüs duraklarının ters konumlandırıldığı (bekleme alanının yola değil duvara ya da yola dönük olmayan bir tarafa baktığı) belirtilmiş. Bu durum haberde ‘tasarım hatası’ olarak nitelendirilmiş.

Bu uygulama dediğimiz gibi İngiltere dışında başka ülkelerde de var ancak yaygın değil. Mesela Dublin’de ters otobüs bekleme alanları yeni yapılmıyor, geleneksel eski duraklar arasında bu örnekler daha yaygın. Yeni duraklar ise genellikle yola dönük yapılanmış.

Türkiye’den Örnek

2021 yılında medyaya yansıyan bir haberde, Beşiktaş Akaretler’deki İETT durağının yol yerine karşıdaki binanın duvarına dönül konumlandırıldığı belirtilmiş. Habere göre, kaldırım dar olduğu için bu tercih yapılmış. Yolcular ise otobüsün geldiğini göremedikleri için çoğu durakta değil büfe önünde beklemeyi tercih etmiş. Ancak Türkiye’de ters durak veya arkaya dönük kabin görünümü yaygın değil.

Sonuç Olarak, ters otobüs durağı sığınağı uygulaması İngiltere’de ve bazı ülkelerde görülebilir. Ancak ülkenin tamamında aynı uygulamanın olduğunu söylemek doğru olmaz. Bu uygulama dediğimiz gibi daha çok kaldırım genişliği, yaya trafiği, altyapı kısıtları, su sıçraması, yağmur ve rüzgardan korunma, görsel ve pratik erişim ile güvenlik açısından tercih edilebiliyor.

KAYNAKLAR:

bus-stop-design-guidance.pdf erişimi için tıklayın

https://ask.metafilter.com/225260/Why-do-bus-shelters-face-the-way-they-do

https://www.webtekno.com/ingilterede-otobus-duraklari-neden-yola-ters-h152030.html

https://www.london.gov.uk/who-we-are/what-london-assembly-does/questions-mayor/find-an-answer/bus-stop-positioning