Partnerinizi sosyal medya hesabınızda paylaşıyor musunuz ya da ne sıklıkla paylaşıyorsunuz? İddiaya göre; yapılan araştırmalar gerçekten mutlu ve ilişkisinden tatmin olan çiftlerin, partnerlerini sosyal medyada sık sık paylaşma ihtiyacı hissetmediğini göstermiş. Örnek olarak da haftada üçten fazla çift fotoğrafı paylaşan kişilerin, daha az paylaşım yapanlara göre daha düşük ilişki memnuniyetine sahip olduğu bulunmuş. Bu durumun, sık paylaşımın bazen dış onay arayışının ya da güvensizlik hissinin göstergesi olabileceğini düşündürdüğü söyleniyor. Ayrıca aşırı sosyal medya kullanımının çiftlerin kaliteli zaman geçirmesini zorlaştırıp çatışmalara yol açabileceğine yer verilmiş. Peki bu iddialar bilimsel araştırmalara dayanıyor mu, ne kadarı doğru ya da değil?
EDİTÖR: DEMET İLCE
İddiayı destekleyen araştırmalar mevcut. 2024 yılında romantik ilişkilerde sosyal medya kullanımı üzerine yayımlanan Nitel Bir Araştırma isimli çalışma, Türkiye örneğinde sosyal medyada romantik ilişki ile ilgili kullanımın kıskançlık, gözetim, ihmal, güvensizlik gibi olumsuz algılar doğurabileceğini, bu yüzden ilişki doyumunu olumsuz etkileyebileceği raporlanmış.
Sosyal medya ve çiftler üzerine yapılan “What Are the Important Factors for Understanding Relationship Satisfaction?” adlı bir çalışmada ise Facebook üzerindeki ilişkiye özel davranışların ilişki tatmini ile ilişkisi incelenmiş. ‘İlişki durum bilgisi paylaşma’ ilişki doyumuyla anlamlı şekilde ilişkili bulunmuş. Fakat sürekli paylaşım, yorum ve beğeni gibi sık paylaşım ve etkileşim davranışlarının ilişki memnuniyetiyle doğrudan bağlantısı bulunamamış.
2013 tarihli çevrimiçi sosyal ağ kullanımına bağlı yakınlık ve çift memnuniyeti üzerine yapılan bir çalışmayı incelediğimizde de sosyal medya kullanım süresi ile romantik ilişki doyumu ve samimiyet arasında net bir ilişki bulunmamış.
Bazı araştırmalar etiket, beğeni, çok paylaşım gibi davranışların ilişki memnuniyetiyle zayıf veya anlamsız bir ilişkisi olduğunu gösteriyor. Öte yandan özellikle aynı çiftlerin sosyal medya algıları, gözetim, kıskançlık, güvensizlik deneyimleri çerçevesinde yapılan nitel araştırmalar, risklerin olduğunu gösteriyor.
Yani tüm bunlara göre ‘sosyal medyada çok paylaşan çiftler mutsuzdur’ demek bilim dünyasında kesin kabul görmüş değil. İddia tamamen doğru veya yanlış değil ancak genelleştirmek doğru olmaz. Gerçekten mutlu çiftlerin sosyal medyada sık paylaşım yapma ihtiyacı hissetmediği, sık paylaşımın bazen dış onay arayışı ve güvensizlik göstergesi olabileceği, aşırı sosyal medyanın ilişkileri zorlaştırabileceği iddiasının bilimsel olarak kısmen karşılığı mevcut.
Haftada Üçten Fazla Çift Fotoğrafı Paylaşanların İlişki Memnuniyeti Daha mı Düşük?
İddiada verilen örnekte, “haftada üçten fazla çift fotoğrafı paylaşan kişilerin, daha az paylaşım yapanlara göre daha düşük ilişki memnuniyetine sahip olduğu bulunmuş.” deniyor. Ancak yaptığımız araştırmalarda bu iddiayı kanıtlayan hakemli bilimsel bir çalışma yok. Fakat bu iddiaya yakın sonuçlar veren çalışmalar bulunuyor.
İngiliz fotoğrafçılık topluluğu Shotkik’in yaptığı bir anket, haftada 3 veya daha fazla ‘couple content’ paylaşan çiftlerin sadece %10’unun kendilerini ‘çok mutlu’ olarak tanımladığını, paylaşım yapmayan veya az yapan çiftlerin ise %46’sının ‘çok mutlu’ dediğini ortaya koymuş. (Ancak Shotkit anketi, hakemli bilimsel bir çalışma değil.)
İstanbul Kent Üniversitesi tarafından 2021 yılında yapılan yüksek lisans tez çalışması, sosyal medya bağımlılığının arttıkça romantik ilişkide güven ve ilişki doyumunun düştüğünü göstermiş.
Aşırı Sosyal Medya Kullanımı Çiftlerin Kaliteli Zaman Geçirmesini Zorlaştırıp Çatışmalara mı Yol Açıyor?
Yapılan araştırmalar, iddia edildiği gibi aşırı sosyal medya veya telefon kullanımının çiftlerin kaliteli zamanını azalttığını ve çatışmaları artırabileceğini gösteriyor. Fakat her çalışma aynı ölçüde güçlü değil.
Bir partnerin yüz yüze etkileşim esnasında telefonu tercih edip diğerini görmezden bırakması; dışlanmış hissetme, azalan algılanan partner yanıtverebilirliği ve daha az yakınlıkla ilişkilendiriliyor.
Instagram kullanım süresi gibi objektif ölçümler kullanan çalışmalar ise artan kullanımın ilişki doyumunu azaltabileceğini ve bunun çatışmaları tetikleyebileceğini rapor ediyor.
Sosyal medya kullanımına bağlı tartışma ve çatışmaların psikometrik olarak ölçüldüğü çalışmalar da mevcut. Bu çalışmalarda Facebook kullanımıyla ilişkili çatışma ölçekleri ve bu çatışmaların ilişkiyi zorladığı gösterilmiş.
Günlük anket çalışmalarında ise çiftlerin beraber geçirdikleri anlarda teknolojinin sık kullanılması, paylaşılan kaliteli zamanın azalması ve daha fazla huzursuzluk ile bağlantılı bulunmuş.
Kısaca çoğu çalışmada bir etki görülüyor. Ancak bu çalışmaların büyüklüğüne ve nedenselliğine dikkat etmek gerekiyor.
KAYNAKLAR:
https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/3695838
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30212249/
https://shotkit.com/couples-survey-result/
İddialar ve Gerçekler 
Yorum bırakın