Günümüz teknoloji çağında hemen hemen birçok okulda artık derslerde tablet kullanılıyor. Kalemle deftere yazmayı öğrenme geleneği devam etse de artık birçok çocuk ve hatta gençler, notlarını telefon, tablet veya bilgisayara yazıyor.
Sosyal medya X’te yapılan bir paylaşımda, “Sınıflardan dizüstü bilgisayarları kaldırmanın zamanı geldi. 24 deney: Öğrenciler elle not aldıklarında, yazmaktan daha çok şey öğreniyor ve daha iyi notlar alıyorlar. Bunun nedeni sadece daha az dikkatlerinin dağılması değil; yazmak, daha derin bir işleme ve daha fazla görüntüye olanak tanıyor. Kalem, klavyeden daha güçlüdür.” İfadelerine yer verilerek bir araştırma örnek verilmiş. Şimdi gelin bu iddia doğru mu, araştırma gerçeği yansıtıyor mu beraber bakalım…
EDİTÖR: DEMET İLCE
Sözü edilen paylaşım, Amerikalı yazar ve profesör Adam Grant’a ait. Yaptığı paylaşımda, “It’s time to remove laptops from classrooms. 24 experiments: Students learn more and get better grades after taking notes by hand than typing. It’s not just because they’re less distracted—writing enables deeper processing and more images. The pen is mightier than the keyboard.” ifadelerini kullanmış. Türkçe’sini yukarda yazdık. Gönderide ise bir meta-analiz paylaşmış. Öncelikle bu grafiği inceleyelim.
Grafikte, el ile not alan öğrencilerin not dağılımıyla klavyeyle not alan öğrencilerin not dağılımı çizilmiş. Altında ise BESD tablosu yer alıyor. El yazısıyla alanlar için A (90–100) alması beklenen oran %9.5, typed için ise %6.0. D (60–70) ve F (0–60) gibi düşük not oranlarında typed grubunda biraz daha yüksek oran mevcut. Not kısmında ise “Yani bu tablo, ortalaması 75 ve standart sapması 10 olan bir kursta elde edilen etkiyi modelliyor.” ifadeleri yer alıyor. Yani bu örnek model her sınıf veya ders için birebir geçerli olmayabilir.
Paylaşılan metinde ise 24 deneyden bahsedilmiş. Bu 24 deneyden toplanan kanıtlara göre öğrencilerin elle not aldıklarında daha iyi öğrendikleri ve notlarının daha yüksek olduğu iddia edilmiş. Yazıyla not alındığında bilişsel olarak daha derin bir işlemleme olduğu, çünkü öğrencilerin düşünerek, özetleyerek not aldıkları, kelime kelime kopyalamak yerine bilgiyi kendi kelimeleriyle işlemeye meyil gösterdikleri vurgulanmış. Bu metne göre elle not alan öğrenciler daha fazla şema, işaret, çizim, ok vs. kullandıklarında sözlü ve görsel süreçleri harekete geçiyor. Bu tarz alınan notların hafızayı daha iyi tutmaya yardımcı olduğundan bahsediliyor.
Araştırmanın Doğruluk Payı Ne?
Tablo büyük ihtimalle 2024 tarihli Flanigan, Wheeler, Colliot & Kiewra tarafından yapılan ve “Typed Versus Handwritten Lecture Notes and College Student Achievement” başlıklı hakemli makaleye dayanıyor. Bu bir meta-analiz çalışması ve 24 çalışmayı kapsıyor. Analizde el yazısıyla not alma ile klavyeyle not alma arasındaki başarı farkı için Hedges’ g = 0.248 olarak bulunmuş. Bu, “küçük–orta” büyüklükte bir etki anlamına geliyor. Ayrıca klavye ile not almanın, ‘not alma hacmi’ açısından da avantajı var. Hedges’ g = 0.919 olarak belirtilmiş. Yani klavyeyle yazmanın miktar açısından büyük avantaj olduğu sonucu çıkıyor.
Learning Scientist sitesi yapılan bu meta analizi özetlemiş. BESD sonucuna göre el yazısıyla not alanların A alması beklenen oranı ~%9,5; typed ile not alanların A oranı ~%6.
Bu çalışmanın etkisi küçük-orta düzeyde. Bu da el yazısıyla yazmanın her öğrenciyi çok daha başarılı yapacağını göstermiyor. Ayrıca yapılan çalışmalar kolej/üniversite düzeyi öğrenciler ile gerçekleşmiş. Yani ilkokul, lise gibi düzeylerde bu sonuçlar değişebilir. Analizde sadece not alma değil, alınan notları gözden geçirme davranışı da öne çıkıyor. Diğer yandan klavye ile not almanın kelime sayısı açısından avantajı bulunuyor. Yani daha çok şey yazılabilir. Ancak bu kesin olarak daha iyi öğrenme anlamına gelmiyor.
Tüm bunlara göre yapılan bu analiz büyük ölçüde doğru ve bilimsel bir mantığa sahip denilebilir. Ancak bu tablo her zaman her öğrenci için geçerli olmayabilir. ‘Elle not almak daha iyi öğrenme sağlıyor’ iddiası doğru yönde desteklenmiş ancak ‘bilgisayarları sınıftan tamamen kaldırmak gerekiyor’ demek abartılı.
Elle Not Almanın Avantajları Üzerine Yapılan Diğer Çalışmalar
Norveç’te gerçekleştirilen bir çalışmayla öğrencilerin kelimeleri ya klavyeyle yazdığında ya da dijital kalemle elle yazdığında beyin aktiviteleri ölçülmüş. EEG (elektroensefalogram) ile ölçüldüğünde, elle yazmanın beynin görsel, hareket, duyusal işlem ve hafızayla ilişkili bölgelerinde daha yüksek elektriksel bağlantı aktivitesi tespit edilmiş.
Norveç Bilim ve Teknoloji Üniversitesi tarafından üretilen ve partner.sciencenorway sitesinde yayımlanan makaleye göre; elle yazmak yalnızca parmak hareketini değil, dokusal ve görsel girdiyi de kapsıyor. Elle yazarken oluşan hisler, belleğe asılacak daha zengin sinyaller sağlıyor.
Tokyo Üniversitesi’nde yapılan bir araştırmada ise fiziksel kağıda elle yazmanın daha zengin mekânsal bilgi barındırdığı bulunmuş. Yani bu da daha iyi hatırlamaya yardım ediyor.
Times Higher Education’da yer alan habere göre; yazarken öğrenciler genellikle bilgiyi kendi kelimeleriyle yeniden ifade etmek mecburiyetinde kalıyor. Elle yazmak daha yavaş olduğundan özetleme, düşünme ve seçme sürecine fırsat sağlıyor.
Sonuç: Elle Yazmak mı, Klavye ile Yazmak mı?
Yapılan bu araştırmalara baktığımızda elle yazarak not almanın beyin ve bilişsel düzeyde öğrenmeye önemli katkılar sağladığını söyleyebiliriz. Çünkü elle yazmak daha derin işleme, daha güçlü hafıza bağlantısı ve kavramsal anlayış avantajı sunabilir. Ancak bireysel farklılıklar olabileceğini yapılan araştırmaların herkesi kapsamayacağını unutmamakta fayda var. Hem elle yazmanın hem de klavyeyle yazmanın ayrı ayrı avantajları var. Elle yazmak daha derin işleme sağlayabilir ancak bireysel olarak herkes için en iyi olanın bu yöntem olduğunu söylemek yanlış olur.
KAYNAKLAR:
https://www.timeshighereducation.com/news/writing-lecture-notes-hand-creates-deeper-understanding
https://www.u-tokyo.ac.jp/focus/en/press/z0508_00168.html
İddialar ve Gerçekler 
Yorum bırakın