Çin’de 25 Ekim’de yürürlüğe giren yeni yasayla beraber; sosyal medyada içerik üretenlerin tıp, hukuk, finans ve eğitim gibi konularda görüş bildirebilmesi için üniversite diplomasına sahip olmalarının zorunlu olduğu iddia edildi. Ayrıca bu yasaya göre Douyin, Bilibili, Weibo gibi içerik platformlarının bu nitelikleri doğrulamakla yükümlü olduğu belirtiliyor. İçerik üreticilerin eğer videoda yapay zeka ile üretilmiş kısımlar varsa veya dramatizasyon bulunuyorsa, bunun da açık olarak belirtmeleri gerektiği söyleniyor. 25 Ekim’de Çin’de yürürlüğe giren bir yasa var. Ancak bu yasaya ilişkin iddia edilenlerin ne kadarı doğru, birlikte inceleyelim…
EDİTÖR: DEMET İLCE
Influencerlar hemen hemen her konuda sosyal medyada içerik üretebiliyor. İster sağlık, ister bakım, ister finans, ister eğitim olsun… Neredeyse her alanda Influencerların içerik ürettiği ve takipçilerini bilgilendirmeye çalıştıkları bir gerçek. Ancak kimi zaman bu içeriklerde ele alınan konular ve bu konularda aktarılan bilgilerin doğruluğu sorgulanabiliyor. Ama ne var ki içerik üreticilerinin sıkı takipçileri, anlatılan her içeriğe güvenebiliyor.
Örnek vermek gerekirse; saç dökülmesi yaşayan birini düşünün. Bu kişi bu konuda sağlık alanında çalışan bir uzmana danışmak yerine, sosyal medyada tavsiyelerde bulunan Influencarları takip etmeyi ve anlattıklarına güvenmeyi tercih edebiliyor. İşte burada ‘doğruluk’ ve ‘güvenilirlik’ kavramları öne çıkıyor. Siz de TikTok ve Instagram gibi platformlarda yüksek takipçili ınfluencerların herhangi bir konuda anlattığı ve uyguladığı şeyleri kendiniz de deneyimleyip olumsuz veya kötü bir sonuç elde etmiş olabilirsiniz. Peki Influencarların verdiği bilgilere veya yaptıkları yorumlara nasıl güveneceğiz?
Tam da bu noktada Çin adım attı. 25 Ekim 2025 tarihinde ülkede yeni bir düzenleme yürürlüğe girdi. Çin Siber Uzay İdaresi (CAC) tarafından Ulusal Radyo ve Televizyon İdaresi (NRTA) ve Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın desteğiyle yayımlanan bu düzenleme, sosyal medya içerik üreticilerinin sağlık, hukuk, finans ve eğitim gibi ciddi ve uzmanlık gerektiren konularda içerik üretmeden önce belli bir profesyonel nitelik göstermelerini zorunlu kılıyor. Nasıl mı?
Burada iddiada bahsedildiği gibi sadece üniversite diploması değil; lisans, sertifika veya mesleki lisans gibi resmi belge de geçerli olabiliyor.
Yani diploması olmayan ancak mesleki sertifikası olan kişiler de bu konularda içerik üretebilecek. Bundan dolayı ‘üniversite diploması zorunlu’ demek yerine ‘uygun profesyonel nitelik’ demek daha doğru olur.
Yeni düzenlemeye göre içerik platformları bu nitelikleri doğrulamakla yükümlü. Yine içerik üreticileri, eğer videoyu yapay zekayla ürettilerse ya da dramatizasyon varsa bunu da açıkça belirtmeleri gerekiyor.
Tıbbi ürünler, takviyeler ve sağlık gıdalarına ilişkin reklamlar da denetime tabi ve bazı reklamlar yasaklanmış durumda.
Kurala Uyulmazsa Ne Olur?
Yeni düzenlemenin getirdi Influencer kurallarına uyulmaması durumunda, içerik kaldırılabilir. Ayrıca hesap askıya alınabilir ve para cezası verilebilir. Bazı kaynaklar bu para cezasının 100 bin yuan’a kadar çıkabileceğini belirtiyor.
Neden Böyle Bir Düzenleme Getirildi?
Çin’de bu tarz bir düzenlemenin getirilmiş olma nedeni aslında oldukça açık. Yukarda da belirttiğimiz gibi artık neyin doğru neyin yanlış olduğunu bilmediğimiz, hemen hemen herkesin her konu hakkında bilgi sahibi olduğu bir dönemde yaşıyoruz. Çin’de getirilen bu düzenlemenin amacı da resmi açıklamalara göre, yanlış bilgi ile mücadele etmek ve insanların uzman olmayanlardan profesyonel alanlarda yanlış yönlendirilmesinin önüne geçmek.
Tartışma ve Eleştiriler
Çin bu uygulamayı tüketiciyi koruma ve kalite kontrolü sağlamak için başlattığını söylüyor ancak eleştirmenler bunun bir dijital sansür olduğunu belirtiyor. Belirli konularda kimin konuşabileceğini kısıtlayarak, bağımsız sesleri sınırlayabileceğine dair eleştiriler mevcut.
Belgesi Olmayan Kimse Konuşamayacak mı?
Düzenlemenin amacı belirttiğimiz gibi daha çok yanlış veya tehlikeli tavsiyelerin yayılmasını önlemek.
Bazı analistler, bu düzenlemenin sadece belgesi olan kişiler tarafından konuşulabilecek alanları sınırlandırabileceğini ve bu durumun örneğin bir hasta ya da hukuk mağduru gibi sıradan kişilerin deneyimlerini paylaşmasını zorlaştırabileceği endişesini taşıyor.
Ancak düzenlemenin hedefi “uzman gibi davranarak tavsiyelerde bulunan, yüksek etki gücüne sahip influencerlar.” Yani herhangi bir hasta veya mağdurun, kendi deneyimini sosyal medyada paylaşmasına yönelik kaynaklarda doğrudan bir yasak bilgisi net değil. Örneğin düzenleme hukuki tavsiye veren influencerlara da odaklanıyor gibi görünüyor. Fakat sadece kendi davasını anlatan bir kişi bu düzenlemenin kapsadığı grupta mı yer alıyor, bu durum da kaynaklarda net bir şekilde ayrılmamış.
Sonuç Olarak
İddia edildiği gibi Çin’de Influencerlara yönelik bir düzenleme getirildiği doğru. Ancak söz konusu düzenleme üniversite diplomalarını özel olarak zorunlu kılmıyor. Uzmanlık gerektiren konuları ele alabilmek için lisanslar, sertifikalar ve diğer uzmanlık doğrulamaları talep ediliyor.
KAYNAKLAR:
https://turkinform.com.tr/cinden-sosyal-medya-duzenlemesi-diplomasiz-icerik-uretmek-yasak
https://theaipost.in/chinas-new-influencer-qualification-law-fact-check/
İddialar ve Gerçekler 
Yorum bırakın