Sosyal medyada hiç böyle bir video karşınıza çıktı mı? Taylandlı bir gencin siyah kart çekerek askerden muaf olduğu anın sevinci:
Gerçekten Tayland’ta askerlik kura ile mi belirleniyor? Kurada çıkmayan muaf mı oluyor?
Bu soruların cevabı evet. Tayland’ta siyah genç erkeklerin uğurlu rengi olabilir.
Her yıl Nisan ayında Tayland’da genç erkeklerin hayatını değiştiren bir ritüel yaşanır: Askerlik Kurası. Tayland Anayasası gereği 21 yaşına gelen tüm erkek vatandaşlar askerlik sistemine dâhil olmak zorundadır. Bu sistemin en dikkat çekici kısmı ise renkli kartlarla yapılan kura çekimi.
Kura Sistemi Nasıl İşliyor?
Tayland’da erkekler için askerlik görevi zorunludur ancak bu görev kura sistemiyle belirlenir. Süreç şu şekilde işler:
- Kura sırasında genç erkekler sırayla kutudan bir kart çeker.
- Kırmızı kart çekenler: Zorunlu olarak askere alınır ve çoğunlukla 2 yıl süreyle hizmet yapar.
- Siyah kart çekenler: Tamamen muaf olur; hiçbir askerlik görevi yapmaz. Gelecek yıllarda bir daha kuraya girmezsin, çağrılmazsın.
Bu yöntem, Tayland halkı tarafından uzun süredir uygulanıyor ve ülkede oldukça dramatik, hatta travmatik bir deneyim olarak görülüyor. Birçok genç için hayatlarının yönünü değiştiren bir an.
Kimler Bu Sürece Dahil Olur?
Tayland’ta 21 yaşına gelen erkek Tayland vatandaşları bu kuraya katılmak zorundadırlar. Bunu reddetmeleri halinde para cezası, hapis cezası veya her ikisi birden uygulanır ve zorunlu olarak askere alınırlar.
Yurt dışında yaşayan Tayland vatandaşları da bu zorunluluğa tabi olabilir, ancak çoğunlukla özel durumlar için muafiyet alabilmektedir. Bu özel durumlar öğrenim süreci, sağlık sorunu veya aileye bakma yükümlüğüdür. Muafiyet süreci için konsolosluklara başvurmaları gerekmektedir. Bu muafiyet sebepleri Tayland’ta yaşayanlar için de geçerlidir elbette.
Bazı kişiler gönüllü olarak askerliğe başvurabilmektedir. Gönüllü olanlar için hizmet süresi daha kısa tutulmaktadr. Çoğunlukla 1 yıl askerlik yapmaktadırlar. Tayland’ta öncelik de profesyonel ordu ve gönüllülerdir. Konteyjan dolmadığı için kura ile zorunlu asker seçimi yapılmaktadır.
Neden Böyle Bir Sistem Kullanılıyor?
Peki neden Tayland herkesi askere almıyor? Neden bu renkli kartlarla yapılan kura sistemi var?
Bunun arkasında hem pratik hem de tarihsel nedenler bulunuyor:
İlk sebebi profesyonel orduya sahip olmaları ve kısmi zorunlu askerlik yapılmasıdır. Tayland’ın aslında profesyonel bir ordusu var. Ordu personelinin önemli bir kısmı gönüllülerden oluşuyor. Ancak gönüllü asker sayısı her yıl ihtiyacı karşılamayabiliyor. İşte bu noktada devreye kura giriyor.
Kura ile eksik kalan asker ihtiyacı tamamlanıyor. Yani aslında herkesin askere gitmesine gerek yok, sadece ihtiyaç kadarı gidiyor.
Bu sistemde gönüllülük esaslı öncelik vardır. Her yıl ordu önce gönüllülere çağrı yapıyor. Gönüllü sayısı yeterli olduğunda kura yapılmayabiliyor. Ancak Tayland’da genç erkekler çoğunlukla askerlik yapmak istemediği için kura kaçınılmaz hale geliyor.
Bu sistem sayesinde ihtiyaç fazlası insan askere alınmıyor ve hayatlarına devam etmek isteyenler için şans kapısı açık tutuluyor.
Bir diğer sebep ise ekonomik ve sosyal şatlardır. Eğer her genç erkek iki yıl boyunca askere alınsaydı; üniversite eğitimi aksardı, iş gücü piyasasında gençler eksilirdi, ekonomik büyüme olumsuz etkilenirdi. Bu yüzden kısmi askerlik modeli tercih ediliyor.
Ayrıca toplumsal meşruiyet göstergesi olarak da kura ile seçim yapılıyor. Kura sistemi, teoride herkesin eşit şansı olduğu bir yöntem gibi görünüyor. Bu da toplumsal meşruiyet sağlıyor. Herkes aynı kuraya giriyor ama işin gerçeği, özellikle zengin veya bağlantılı kişilerin bu sistemden kaçınabildiğine dair toplumda ciddi bir kuşku var.
Söz konusu Tayland olduğunda asker seçiminin kura ile olması aslında o kadar da garip değil. Tayland’da ordu, sadece bir güvenlik kurumu değil; siyasetin de ana oyuncularından biri. Darbeler, askeri yönetimler ve ordu destekli hükümetler, Tayland tarihinin ayrılmaz bir parçası. Askerlik sistemi de bu yapının sürekliliği için önemli bir araç. Renkli kart çekme ritüeli de modern bir uygulama gibi görünse de aslında bu tarihi geleneğin günümüze uyarlanmış hali.
Sistem Tartışmalı mı?
Evet, oldukça tartışmalı. Tayland’daki askerlik sistemi hem sosyal adalet hem insan hakları hem de toplumsal eşitsizlikler açısından sık sık eleştiriliyor. Özellikle fakirlerin daha fazla kırmızı kart çektiği iddiaları, zenginlerin arka kapıdan muafiyet sağladığı söylentileri ve vicdani ret hakkının olmaması bu sistemi sorgulatan başlıca sebepler.
Örneğin 2024 yılında bir Taylandlı vicdani retçi, açık şekilde askerliği reddederek uluslararası medyada yankı uyandırdı. Tayland yasalarında vicdani ret hakkı yok, bu yüzden retçiler hapis riskiyle karşı karşıya kalıyor.
Gelecekte Ne Olacak?
Tayland’ın askerlik sistemi, sadece bir güvenlik politikası değil, aynı zamanda toplumsal bir ritüel. Kırmızı kart çekenler hayatlarının iki yılını orduya ayırırken, siyah kart çekenler derin bir nefes alıyor. Bu sistem, Tayland toplumunun askerlikle olan karmaşık ilişkisini gözler önüne seriyor.
Her Nisan ayında düzenlenen kura, Tayland gençliği için hem kader anı hem sosyal bir gösteri. Bir yandan ordunun ihtiyacı karşılanıyor, diğer yandan toplumun askeri gelenekleri sürdürülüyor. Ancak bu uygulamanın adil olup olmadığı, önümüzdeki yıllarda daha fazla tartışılacak gibi görünüyor. Her yıl artan bir şekilde bu sistemin kaldırılması veya modernize edilmesi gerektiği tartışılıyor. 2024 yılında bazı siyasi partiler, seçim vaatlerinde zorunlu askerliğin kaldırılmasını gündeme getirdi. Fakat şu an için bu sistem aynen devam ediyor.
Yazar: Sinem BARDAKCI
KAYNAKLAR:
https://theo-courant.com/en/thailand-military-conscription-lottery/#:~:text=Every%20April%20in%20Thailand%2C%20a,as%20the%20Thailand%20Military%20Lottery. https://thailawonline.com/thailand-military-service/ https://thaicitizenship.com/thai-military-service/#comments https://www.aljazeera.com/news/2019/4/23/red-or-black-experiencing-thailands-military-draft https://eastasiaforum.org/2024/07/16/thailands-military-conscription-marches-on-for-now/ https://franklegaltax.com/thai-military-conscription/ https://www.theguardian.com/world/2024/apr/21/thai-conscientious-objector-risks-jail-in-rare-refusal-of-military-service
İddialar ve Gerçekler 
Yorum bırakın