Kahvaltıda içilen portakal suyu kansere mi sebep oluyor?

Sosyal medya platformu İnstagram’da bir diyetisyen tarafından paylaşılan reels’ta kahvaltıda içilen portakal suyunun kansere yol açtığı söyleniyor. ABD’de kalın bağırsak kanserinin sıklıkla görülmesinin sebebini kahvaltıda tükettikleri portakal suyuna bağlıyor. Bu iddianın dayanağı ise bir bardak portakal suyunun üç portakaldan elde edilmesi, lif içeriğinin kaybolması ve yüksek miktarda şekerin hızla vücuda alınmasıdır. Peki, portakal suyu gerçekten kansere yol açar mı?

Meyve sularının kanser riskini artırdığına dair araştırmalar
Meyve sularının kanserle ilişkisini inceleyen çeşitli bilimsel çalışmalar bulunmaktadır. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity dergisinde yayımlanan bir meta-analiz, 42 makaleyi ve toplamda 4.518.547 katılımcıyı içermektedir. Çalışmaya göre, günlük 250 mL şekerli içecek tüketiminin artması meme kanseri riskini %17, kolorektal kanser riskini %10, safra yolu kanseri riskini %30 ve prostat kanseri riskini %10 artırmaktadır. Ayrıca, yapay tatlandırılmış içeceklerin günlük 250 mL fazla tüketilmesi lösemi riskini %16 oranında artırabilmektedir. Benzer şekilde, %100 meyve suyu tüketiminin artışı genel kanser riskini %31, melanom riskini %22 ve tiroid kanseri riskini %29 artırabileceği öne sürülmektedir.

Şekerli içecek tüketiminin kanser riski üzerindeki etkisinin coğrafi farklılıklar gösterebileceği sonucunu da ortaya koyan araştırma özellikle Asya ve Avrupa’da yaşayan katılımcıların, ABD’deki katılımcılara kıyasla pankreas kanseri riskiyle daha güçlü bir ilişkiye sahip olduğunu göstermektedir. Ancak çalışmanın sonuçları düşük ya da çok düşük kesinlikte olup, doğrudan bir nedensellik ilişkisi kurulamamaktadır. Bu nedenle, tatlandırıcıların tüketiminin belirli kanser riskiyle ilişkisi hala belirsizdir.

Fransa’da gerçekleştirilen bir diğer çalışmada, NutriNet-Santé adlı beslenme anketi aracılığıyla 101.257 sağlıklı Fransız yetişkinin dokuz yıllık diyet verileri incelenmiştir. %79’u kadınlardan oluşan katılımcıların sonuçlarına göre, şekerli içecek tüketimindeki her 100 mL’lik artış genel kanser riskini %18 ve meme kanseri riskini %22 artırmıştır. Her türlü şekerli içeceğin düzenli tüketimi ile hastalığa yakalanma olasılığı arasında bağlantı olduğunu ortaya koyan bu araştırmaya göre, büyük miktarda meyve suyu içmek kansere yakalanma riskini artırmaktadır. British Medical Journal (BMJ)‘de yayımlanan araştırmaya göre, şekerli içecekler grubu %100 meyve suları ve diğer şekerli içecekler olarak ayrıldığında, her iki içecek türünün tüketimi de genel kanser riskinin daha yüksek olmasıyla ilişkilendirilmiştir.

Araştırmacılar, tükettiğimiz şekerli içecek miktarını azaltmanın, kanser yükünü azaltmaya yardımcı olabileceğini söylüyor. Bu, hiç kimsenin bunları içmemesi gerektiği anlamına gelmiyor. Araştırmaya öncülük eden Fransız Ulusal Sağlık ve Tıbbi Araştırma Enstitüsü INSERM’den Dr. Mathilde Touvier, “Beslenmede, her zamanki gibi amaç yiyeceklerden kaçınmak değil, sadece alımı dengelemektir” demektedir. Bu durumda, zaman zaman şekerli bir içecek tüketmek büyük bir risk teşkil etmezken, düzenli ve fazla tüketim kanser riskini artırabilir.

Araştırmaya göre meyve suları ile kola aynı kanser ilişkisini göstermektedir. Touvier, “Bu ilişkinin ana itici gücü şeker gibi görünüyor. Örneğin, sadece 100 ml başına şeker içeriğine baktığımızda, normal kola veya %100 portakal suyu oldukça aynı. Bu yüzden meyve suları için bu ilişkiyi gözlemlememiz o kadar da garip değil,” diyor. Tabi bu karşılaştırmanın farklılaşan önemli bir noktası var; meyve suları bazı vitaminler ve bir miktar lif içerdiği için kolaya göre daha sağlıklı, sadece sürekli tüketimi ve tükettiğimiz meyve suyunun doğal şeker oranı burada önemli bir faktör!

İran’da yapılan bir diğer meta-analiz araştırması da benzer sonuçlar ortaya koymuştur. Kanadalı kadınlar arasında gerçekleştirilen bu çalışmada, yüksek meyve suyu tüketiminin tip I endometriyal kanser riskini artırdığı belirlenmiştir. UK Biobank kohortundan yapılan spospektif bir çalışmanın verilerine dayanan bir başka çalışmada ise, günde bir porsiyondan fazla portakal suyu tüketiminin melanom riskini artırabileceği görülmüştür. ABD’de yapılan bir prospektif kohort çalışması ise, doğal meyve suyu tüketiminin meme kanserinden ölüm oranını artırabileceğini ortaya koymuştur.mBenzer şekilde, Avrupa Kanser ve Beslenme Prospektif Araştırması’nda, daha yüksek doğal meyve suyu tüketiminin kadınlarda daha yüksek renal hücreli karsinom ölüm oranıyla ilişkili olduğu görülmüştür.

Görüldüğü üzere, doğal meyve suları üzerine yapılan çoğu çalışma, bazı belirli kanserlerle önemli bir pozitif ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Ancak, beyin, akciğer ve böbrek kanserleri gibi çeşitli kanserlerin doğal meyve suları ile ilişkili olarak değerlendirilmediği unutulmamalıdır.

Ayrıca, bu çalışmalarda doğal meyve suyu türleri belirlenmemiştir. Farklı meyvelerden elde edilen doğal meyve sularının kanser riski üzerinde farklı etkileri olabilir. Bazı meyve sularında doğal antioksidanların bulunmasına rağmen bu antioksidanlar yüksek miktarda doğal şeker veya fruktozla birlikte tüketilir. Bu nedenle, bu meyve sularında bulunan şekerin olumsuz etkilerinin antioksidanların yararlı etkilerini örttüğü görülmektedir. Ancak, nar suyu gibi bazı meyve sularının kanser riskiyle ters orantılı olduğuna dair kanıtlar da vardır. Bu nedenle, meyve sularındaki antioksidan türleri farklı olduğundan, bu suların kanser üzerindeki etkisi farklı olabilir.

Portakal suyu ve kanser riski arasındaki ilişki
Portakal suyu tüketiminin, özellikle de kahvaltıda içilmesinin kanser riskini arttırdığına dair kesin bir bilimsel kanıt bulunmamaktadır. Ancak, şekerli içeceklerin fazla tüketiminin bazı kanser türleriyle ilişkili olduğu birçok çalışma tarafından gösterilmiştir. Bu nedenle, “Kahvaltıda portakal suyu kansere neden oluyor?” veya “Portakal suyu içmeyin” demek yerine, genel olarak tüm şekerli içeceklerin aşırı ve düzenli kullanımının kanser riskini artırdığını vurgulamak gerekmektedir.

Portakal suyunun sağlık üzerindeki etkileri tüketim miktarına ve sıklığına bağlıdır. Aşırı tüketim, yüksek şeker içeriği nedeniyle bazı kanser türleriyle ilişkilendirilebilirken, içerdiği C vitamini ve antioksidanlar bazı kanser türlerine karşı koruyucu etki gösterebilir. Bu yüzden, portakal suyu dengeli ve ölçülü tüketilmelidir. Her gün yerine aralıklı olarak içmek, sağlık açısından daha güvenli bir seçenek olabilir. Bu diğer tüm şekerli içecekler için de geçerlidir.

Şayet meyve mi meyve suyu mu derseniz en doğru yanıt, her ikisinin de ölçülü tüketilmesi gerektiğidir. Sık ve fazla meyve tüketilmesi de bazı sağlık sorunlarına yol açabilir. Burada da önemli olan dengedir.

YAZAR: Sinem BARDAKCI

KAYNAKLAR:

İddialar ve Gerçekler