Pamir Dağları, daha çok Tacikistan’ın sınırları içinde yer alsa da, Afganistan, Çin ve Kırgızistan’da da parçaları bulunur. Orta Asya’nın kalbinde, eşsiz doğası, buzul gölleri, nadir hayvan türleri ve eski yerel kültürleriyle dünya üzerindeki en gizemli ve etkileyici dağ sistemlerinden biridir. Himalayalar’dan sonra, insan yerleşimlerinin bulunduğu en yüksek ikinci sıradağlar olarak da dikkat çeker.
“Dünyanın Çatısı” deyimi nereden geliyor?
Pamir kelimesinin “dünyanın çatısı” anlamına geldiği yönünde iddialar vardır. Bu yüzden Pamir Dağları “Dünyanın Çatısı” olarak da isimlendirilir. Ancak, arama motorlarında, bu tanımlamanın yalnızca Pamir için değil, Tibet ve Nepal ve birçok yer için de aynı ifadenin kullanıldığını görebilirsiniz. Hatta 2014 KPSS’de “4900 metre yüksekliğiyle ‘dünyanın çatısı’ olarak bilinen ülke hangisidir?” şeklinde bir soru sorulmuş, hem böylesine belirsiz bir tanımın sorulması hem de ülke değil idari olarak Çin’e bağlı bir özerk bölge olan Tibet’in doğru şık olmasıyla, işleri oldukça karıştırmıştı!
Pamir kelimesinin anlamı hakkında birkaç teori daha bulunmaktadır. Kimileri, sadece dağ sırasının doğu kısmındaki yüksek, engebeli otlakları ifade ettiğini söylese de, bazıları da “güneşin ayağı” anlamına gelen Poi Mihra kelimesinden türediğini, çünkü yerel halkın her zaman dağların ardındaki gün doğumunu gördüğünü savunur. Ayrıca, Pamir kelimesinin kökeninin MÖ birinci bin yılda bölgede yaygın olan Zerdüşt inancına dayandığına inanan bazı araştırmacılar da vardır. Ayrıca, Pamir kelimesinin kökeninin MÖ birinci bin yılda bölgede yaygın olan Zerdüşt inancından geldiğine inanan bazı araştırmacıları da unutmamak lazım.
Pamir’in eşsiz doğası
Pamir, buzul etkisiyle şekillenen devasa gölleriyle ünlüdür. Örneğin, Sarez Gölü… Bugün dünyanın en derin buzul göllerinden biri olarak dikkat çeken bu göl, yaklaşık 100 yıl önce bir depremin tetiklediği dev bir heyelanla oluştuğu düşünülmektedir.
Pamir’deki buzullar, çok sayıda nehrin kaynağıdır ve bu nedenle Orta Asya’daki milyonlarca insanın su ihtiyacını karşılar. Hatta, Pamir buzullarından gelen eriyen suya bağlı sulama projeleri bile bulunur, ancak küresel ısınma ile buzulların erimesinin hızlanması riski bugün Pamir’deki en büyük tehditlerden biridir. Eğer erime hızlanırsa, Pamir’in buzul gölleri ve su kaynakları büyük zarar görebilir. Bu da hem bölgedeki ekosistemler hem de Pamir halkı için büyük bir sorun yaratabilir.
Pamir’in nadir hayvanları
Pamir Dağları dağ keçileri, yabani koyunlar, ayılar, kurtlar ve birçok farklı hayvana ev sahipliği yapmaktadır. Ancak bölgedeki Amur leoparı gibi dünyanın en nadir hayvanlarının olması Pamir’i daha da özel kılmaktadır. Ayrıca, yüksek dağlarda hayatta kalabilen sakallı akbabalar gibi bazı kuş türlerinin de evi olan bu sıradağlar aynı zamanda göçmen kuşların rotası üzerindedir ve bu yüzden pek çok kuş türü buraya uğrar. Yani aslında, Pamir, gözlemciler için tam bir cennettir!
Tacikistan’daki Pamir Dağları’nda yaşayan yabani bir yak. Pamir Dağları’ndaki insanların gerçekleştirdiği başlıca ekonomik faaliyetler çobanlık ve çiftçiliktir. Doğu Pamirlerinde çobanlık genellikle yak ve koyunları içerir.
Pamir halkı kimdir?
Yaklaşık 205.000 kişilik nüfus genel olarak Kırgızlar ve Tacikler olmak üzere iki ana gruptan oluşur. Kırgızlar Türkçe, Tacikler ise Hint-İran dilleri konuşurlar. Yerleşimler genellikle 5.000 ila 11.480 fitte bulunan Pamir halkı, geleneksel bir yaşam tarzına sahiptir. Çoğunlukla dağ köylerinde, hayvancılık yaparak hayatlarını sürdüren; koyun, keçi ve sığır besleyerek geçimlerini sağlayan bu halk, oldukça izole bir yaşam sürmektedir.
MS 1. ile 7. yüzyıllar arasında, dünyanın en ünlü ticaret yollarından biri olan İpek Yolu’nun bir parçası olan Pamir’de el yapımı halılar, yün ve tekstil ürünleri kültürünün önemli bir parçası.
Pamir, keşfedilmesi gereken bir cennet
Doğanın, tarihsel mirasların ve kültürel zenginliklerin buluştuğu bir cennet olan Pamir, hem görsel bir şölen hem de keşfedilmesi gereken bir hazine. Yüksek zirveleri ve zorlu rotaları ile sadece dağcıları değil doğası ve tarihi ile herkes için bir keşif alanı.
Peki, siz bu sıradışı dağlar, doğal güzellikler ve tarihi rotalarla dolu Pamir’e bir yolculuğa çıkmak istemez misiniz?
Kaynak:
İddialar ve Gerçekler 
Yorum bırakın