Azerbaycan Havayolları’na ait Embraer 190 tipi uçak, Azerbaycan başkenti Bakü’den Rusya’ya bağlı Çeçenistan’ın başkenti Grozni’ye gitmekteydi. Uçak henüz tam olarak açıklanmayan nedenlerden dolayı yönünü değiştirdi ve Kazakistan sınırları içinde çakıldı. Uçak, bir arıza nedeniyle mi düştü yoksa Rus füzesi tarafından mı vuruldu? İşte şu ana kadar bilinenler üzerinden olasılıklar…
Yetkililer, 38 kişinin hayatını kaybettiği ve 29 kişinin hayatta kaldığı Azerbaycan Havayolları uçak kazasının nedenlerini belirlemeye çalışıyor. Rus ordusunun uçağın düşmesinde rol oynamış olabileceği spekülasyonları artarken, soruşturma sürüyor.
Uçak nasıl düştü?
Azerbaycan Havayolları’na ait Embraer 190 tipi uçak, Azerbaycan başkenti Bakü’den Rusya’nın Kuzey Kafkasya bölgesindeki Grozni şehrine gitmekteydi. Uçak henüz tam olarak açıklanamayan nedenlerden dolayı yönünü değiştirdi.
Batı Kazakistan’daki Aktau’daki başka bir havaalanına ulaşmaya çalışırken düştü.
Cep telefonu görüntüleri, uçağın yere çarpmadan önce dik bir iniş yaptığı ve Aktau havaalanından yaklaşık 3 kilometre uzaklıkta bir ateş topuna dönüşerek patladığını gösteriyor.
Kazadan sonra uçağın gövdesinin arka kısmının hala sağlam olduğu görülüyor.
Havayolu şirketi, uçakta 67 kişinin bulunduğunu, bunlardan 62’sinin yolcu ve 5’inin ise mürettebat üyesi olduğunu, kazada 38 kişinin hayatını kaybettiğini ancak 29 kişinin hayatta kaldığını açıkladı.
Araştırmacılar, kazadan sonra uçuş veri kaydedicisi ve kokpit ses kaydedicisi olarak bilinen “kara kutuları”nı kurtardı.
Uçak neden rotasını değiştirdi?
Uçağın pilotlarının neden rotasını değiştirdiği konusunda çelişkili açıklamalar vardı.
Rusya Sivil Havacılık Otoritesi Rosaviatsia, başlangıçta pilotların bir kuş çarpması sonrasında Aktau’ya yönlendirdiklerini bildirdi. Daha sonra Rus ve Azerbaycanlı yetkililer, uçağın Grozni’deki sis veya kötü hava koşulları nedeniyle yönünün değiştirildiğini öne sürdüler. Daha sonra Rusya, Grozni bölgesini hedef alan Ukrayna insansız hava araçlarının da bir faktör olduğunu belirtti.
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Çarşamba günü düzenlediği bir basın toplantısında, kazanın nedeninin henüz bilinmemesine rağmen, kötü hava koşullarının uçağın planlanan rotasını değiştirmesine neden olduğunu söyledi.
“Bana verilen bilgiye göre, uçak kötü hava koşulları nedeniyle Bakü ile Grozni arasında rotasını değiştirdi ve Aktau havaalanına yöneldi ve iniş sırasında düştü.” dedi.
Rosaviatsia Başkanı Dmitry Yadrov, Cuma günü, uçak yoğun sis içinde Grozni’ye iniş yapmaya hazırlanırken Ukrayna insansız hava araçlarının şehri hedef aldığını ve yetkilileri bölgeyi hava trafiğine kapatmaya sevk ettiğini söyledi.
Yadrov, kaptanın iki başarısız iniş denemesinden sonra kendisine diğer havaalanları teklif edildiğini ancak bunun yerine Hazar Denizi’nin karşısındaki Kazakistan’daki Aktau’ya uçmaya karar verdiğini ifade etti.
Yetkililer ve havacılık uzmanları ne düşünüyor?
Kazakistan, Azerbaycan ve Rusya, kazanın nedenini araştırmak için soruşturma başlattı. Kremlin, insanların aceleci sonuçlara varmamaları konusunda uyardı.
27 Aralık Cuma günü yapılan bir açıklamada, Azerbaycan Havayolları, uçağın “dışsal fiziksel ve teknik müdahale” yaşadığını ancak müdahalenin nereden geldiğine dair herhangi bir bilgi vermediğini veya herhangi bir ayrıntı vermediğini belirtti. Birkaç Rus havaalanına yapılan uçuşların askıya alındığını duyurdu.
ABD’li bir yetkili, CBS News’e, Rusya’ya ait bir hava savunma sisteminin, Ukrayna ve Rusya güçlerinin aylardır insansız hava araçları ve roket ateşi alışverişinde bulunduğu bir bölgede uçağı vurmuş olabileceğine dair erken belirtiler olduğunu söyledi.
Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Konseyi Sözcüsü John Kirby, Cuma günü, ABD yetkililerinin “bu jetin Rus hava savunma sistemleri tarafından düşürüldüğü olasılığına kesinlikle işaret edecek bazı erken belirtiler gördüğünü” söyledi. Muhabirlere, ABD’nin bu olasılığa işaret eden istihbarat veya bilgiye sahip olduğunu doğruladı ancak Kazakistan ve Azerbaycan’ın şu anda soruşturmayı yürüttüğünü ve ABD’nin “bu sürece saygı göstereceğini” belirtti.
Bu arada, bağımsız havacılık uzmanları kuş çarpması teorisine şüpheyle yaklaştı ve bazıları uçağın gövdesinde görülen hasarın şarapnel parçası izleri olabileceğine kanıt olarak gösterdi.
Bağımsız Rus askeri uzmanı Yan Matveyev, izlerin, Pantsyr-S1 hava savunma sistemi gibi küçük yüzeyden havaya füzelerden gelen şarapnel hasarı olabileceğini vurguladı.
Kremlin “trajik olay” için özür diledi
Cumartesi günü, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, “trajik olay” olarak nitelendirdiği kazadan dolayı Azerbaycan mevkidaşı için özür diledi ancak Rus hava savunma sistemlerinin rolü olup olmadığına ilişkin yorumda bulunmadı.
Putin’in Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile yaptığı telefon görüşmesi, Rus hava savunmasının yanlışlıkla uçağı düşürmüş olabileceği yönündeki spekülasyonların artmasının ardından gerçekleşti.
Tanıklar ne diyor?
Kabin görevlisi Aydan Rahimli, bir sesten sonra oksijen maskelerinin otomatik olarak açıldığını söyledi. Meslektaşı Zulfugar Asadov’a ilk yardım yapmak için gittiğini ve ardından başka bir gürültü duyduklarını söyledi.
Asadov, seslerin uçağa dışarıdan bir şeyin çarpmış gibi geldiğini söyledi. Kısa bir süre sonra ani bir yaralanma yaşadığını, “derin bir yara, kolum sanki biri bana baltayla vurmuş gibi parçalandı” dedi. Kazak yetkililerin uçak içinde bir oksijen tüpünün patladığı iddiasını reddetti.
Kazadan kurtulan iki kişi de uçak düşmeden önce patlamalar duyduklarını anlattı: Jerova Salihat, hastanedeki röportajında Azerbaycan televizyonuna “bacaklarımın yanında bir şey patladı” dedi ve Vafa Shabanova “gökyüzünde iki patlama oldu ve bir buçuk saat sonra uçak yere çakıldı” dedi.
Kaynaklar:
İddialar ve Gerçekler 
Yorum bırakın