Foto kaynak: Wikimedia

Dünyayı yönetmek, tüm yönetimler üzerinde yaptırım gücüne sahip olmak… Ülkeler, coğrafi konumları, komşu ülkeleri veya yüzölçümleri ne olursa olsun, ekonomik ve askeri güçlerini artırarak dünya üzerindeki etkilerini artırmayı hedefler. Bunun için bazı ülkeler doğrudan güç sahibi olmaya çalışırken bazıları da stratejik hamleler yaparak var olan güç dinamiklerini anlamaya ve bu dinamiklere uygun politikalar geliştirmeye çalışır. İddiaya göre, işte bu hamlelerden biri de uçak gemisi sahibi olmak! Dünyayı uçak gemisi olan ülkeler mi yönetiyor, gelin birlikte bakalım.

I. Dünya Savaşı’nda ortaya çıkan uçak gemilerinin ilki, 1910 yılında Fransa tarafından deniz uçaklarını taşımak için inşa edilmiştir. İlk hava saldırısı ise I. Dünya Savaşı sırasında Japon uçak gemisi Wakamiya tarafından gerçekleştirilmiştir. Uçak gemileri, bir uçuş güvertesi ve yerel bir hava üssüne ihtiyaç duymadan uçakları taşımak, silahlandırmak, bakımını yapmak, yakıt ikmali sağlamak ve konuşlandırmak için gerekli alanı sunar.

Sahip olduğu 11 uçak gemisi ile ABD, küresel filonun %40’ına sahiptir. Amerika, sadece sayı olarak değil, kabiliyet açısından da oldukça yüksek kapasitededir. Örneğin USS Gerald R. Ford (CVN 78), 75’ten fazla uçağı taşıyabilen ve konuşlandırabilen, dünyanın hemen her yerine gözetleme, destek ve muharebe kabiliyeti sağlayan bir Birleşik Devletler Donanması taşıyıcısıdır.

Dünyada toplam 49 uçak gemisi bulunduğu söylense de, bunların 27’si daha ufak kapasiteli helikopter gemileridir. İşte, dünyada uçak gemisi ve helikopter gemisi bulunan ülkeler ile uçak adetleri:

Listeye baktığımızda, sadece bir avuç ülkenin cephaneliğinde uçak gemileri olduğunu görüyoruz. Bu ülkeler, denizde hava gücü kullanabilme yetkisine sahip olarak diğer ülkelere kıyasla daha güçlü bir askeri güç konumundadır. Ancak, askeri güç kadar ekonomik gücün de önemli bir rol oynadığını unutmamak gerekir.

Bu ülkelerden yalnızca ABD ve Fransa’nın nükleer enerjiyle çalışan uçak gemileri bulunuyor. Bu nükleer enerjili taşıyıcılar günde 400.000 galona kadar tatlı su üretebilir ve yakıt ikmali yapmadan onlarca yıl geçirebilir. Türkiye’nin TCG Anadolu (L-400) havuzlu helikopter gemisi, İstanbul merkezli Sedef Tersanesi’nde inşa edilmiş ve 10 Nisan 2023’te Türk Deniz Kuvvetleri envanterine katılmıştır.

Sonuç olarak, uçak gemilerinin varlığı ülkelerin askeri olarak güçlü bir pozisyona sahip olmasını sağlasa da, bu durum dünyayı yönetmek için yeterli bir argüman değildir. Olsa olsa, yaşadığımız kaotik çağda ve agresif uluslararası ilişkilerde ani çıkartmaları önleyici bir etki yaratabilir.

Kaynak:

• https://www.uralakbulut.com.tr/wp-content/uploads/2014/10/U%C3%87AK-GEM%C4%B0LER%C4%B0-I-D%C3%9CNYA-SAVA%C5%9EI-NDA-ORTAYA-%C3%87IKTI-9-EK%C4%B0M-2014.pdf
• https://www.visualcapitalist.com/visualized-aircraft-carriers-by-country/
• https://worldpopulationreview.com/country-rankings/aircraft-carriers-by-country
• https://tr.wikipedia.org/wiki/TCG_Anadolu_(L-400)