Foto Kaynak: BBC

Cengiz Han, 12. yüzyılın sonlarında yaşamış ve tarihin en büyük imparatorluklarından birini kurmuş Moğol lideri olarak bilinir. Asıl adı Temuçin yani günümüz Türkçesi ile Timuçin olan Cengiz Han’ın 1162 civarında Moğolistan’da doğduğu tahmin ediliyor. 

Türk ve Moğol tarihinde büyük bir yere sahip olan Cengiz Han, Moğol kabilelerini birleştirerek Moğol İmparatorluğu’nun temellerini attı. Moğollar, o dönemde dağınık halde yaşayan göçebe topluluklardı fakat Cengiz Han bu kabileleri merkezi bir otorite altında topladı ve askeri disiplinleriyle dünyanın dört bir yanına yayılan bir imparatorluk kurdu.

Cengiz Han nasıl başarılı oldu? 

Moğol lideri Cengiz Han’ın başarısının arkasındaki yöntemler dikkat çekicidir. Cengiz Han, ordularını dikkatli stratejiler ve acımasız taktiklerle yönetti. Çin, Orta Asya, İran ve Avrupa’nın bazı bölgelerini fethetti. Onun yönetimi altında Moğol İmparatorluğu, tarihin en geniş topraklarını kapsayan imparatorluklardan biri haline geldi. Döneminde, Moğol ordusu büyük bir savaş makinesiydi; hızla hareket eden süvariler ve etkili askeri taktiklerle dönemin güçlü ordularını alt etti.

Cengiz Han, sadece fetihleriyle değil, yönetim anlayışıyla da dikkat çeker. Elde ettiği topraklarda ticaret yollarını canlandırmış, güvenliği sağlamış ve kültürel etkileşimi teşvik etmiştir. Moğol İmparatorluğu döneminde “Pax Mongolica” olarak bilinen görece barış dönemi yaşanmış, İpek Yolu boyunca ticaret artmış, Batı ve Doğu arasında bilgi ve mal akışı hızlanmıştır. 

Cengiz Han kaç yılında öldü? 

1227 yılında ölen Cengiz Han’ın ölümünden sonra da imparatorluk, oğulları ve torunları tarafından genişlemeye devam etmiştir.

En çok merak edilen konulardan biri de mezarıdır. Cengiz Han’ın mezarının tam yeri günümüzde hala bilinmemektedir. Tarihi kaynaklara göre, 1227 yılında ölen Cengiz Han’ın cenaze töreni büyük bir gizlilik içinde yapılmış ve mezarı, son isteğine uygun olarak saklanmıştır. 

Peki neden? Moğol kültüründe önemli kişilerin mezar yerlerinin gizli tutulması yaygındı, bu nedenle mezarın konumu hiçbir zaman resmi olarak açıklanmadı.

Efsanelere göre, Cengiz Han’ın cenazesine katılanlar, mezarın tam yerini kimsenin bilmemesi için törene katılan kişileri dahi öldürmüşler. Mezarı koruyan nehirlerin akışı değiştirilmiş veya mezarın üstü toprak ve bitkilerle kaplanarak doğaya karışması sağlanmış olabilir.

Cengiz Han’ın mezarını bulmak için Moğolistan ve civarında birçok arkeolojik çalışma ve araştırma yapılmış olsa da, bugüne kadar kesin bir sonuç elde edilemedi. Özellikle Moğolistan’da kutsal kabul edilen Burhan Haldun Dağı ve çevresi, mezarın olası yerlerinden biri olarak öne çıkıyor ancak Moğol hükümeti, mezar yeri tespit çalışmaları yapılmasına genellikle izin vermemekte, saygı gereği mezar yerinin aranmaması gerektiğini savunmaktadır.

Cengiz Han’ın mezarı neden bulunamıyor? 

Cengiz Han’ın mezarının bulunamamasının birçok nedeni var ve bunlar hem kültürel hem de coğrafi faktörlerden kaynaklanıyor. İşte birkaç ana neden:

Gizlilik geleneği ve vasiyet: Cengiz Han, ölümünden önce mezarının gizli kalmasını istemişti. Moğol kültüründe, özellikle önemli kişiler için mezar yerinin gizli tutulması yaygın bir uygulamaydı. Bu, mezarın kutsallığını ve ruhun huzur içinde kalmasını sağlamak için yapılırdı.

Sıkı gizlilik önlemleri: Tarihi kaynaklara göre, Cengiz Han’ın cenaze törenine katılan herkes öldürülmüş veya mezarın yerini bilenler, bilgiyi tamamen gizli tutmaları için özel görevlendirilmiştir. Bu yüzden mezarın yeri hakkında sağlam bir bilgi nesiller boyunca aktarılamamış.

Mezarın üstünün kapatılması: Efsanelere göre, mezarın üstünün doğal yollarla gizlenmesi sağlanmış. Hatta bazı rivayetler, mezarın üzerine nehir akıtıldığını veya üstünün ağaçlarla kaplandığını anlatır. Zamanla bu yerin doğal görünüm alması mezarın konumunu daha da belirsiz hale getirmiş olabilir.

Moğolistan’ın coğrafyası: Moğolistan geniş bozkırları, dağlık alanları ve zorlu arazisiyle mezar araştırmalarını oldukça zorlaştırıyor. Cengiz Han’ın olası mezar yeri olarak düşünülen Burhan Haldun Dağı ve çevresi, ulaşılması güç bir bölge ve çok geniş bir alanı kaplıyor.

Mezar arama çalışmalarına karşı tepkiler: Moğol halkı için Cengiz Han ulusal bir kahraman ve kültürel bir figürdür. Mezar yerinin gizli kalması bir saygı göstergesi olarak görülüyor. Bu nedenle Moğol hükümeti, mezarın aranmasına veya bulunmasına yönelik çalışmalara karşı temkinli. Ülke genelinde, Cengiz Han’ın mezarını aramanın kutsallığına ve anısına saygısızlık olabileceğine dair güçlü bir inanç var.

“Cengiz Han’ın mezarı bulunursa kıyamet kopacak” rivayeti

Cengiz Han’ın mezarı bulunduğunda kıyametin kopacağına dair söylentiler ve efsaneler bulunuyor. Ancak bu tamamen bir batıl inanç. Moğol halkı arasında Cengiz Han’ın mezarının açılmasının uğursuzluk getireceğine ve felaketlere yol açacağına ilişkin bazı inanışlar halen devam ediyor. Bu tür inançlar, Cengiz Han’ın efsanevi kişiliği ve mezarın gizli kalmasının kutsal bir vasiyet olarak kabul edilmesinden kaynaklanıyor.

Bu tarz söylentiler aslında birçok kültürde görülür. Örneğin, Mısır firavunlarının mezarlarını açanların lanetlendiğine dair efsaneler de oldukça yaygındır. 

Kaynaklar:

1- https://arkeofili.com/mezari-bulunamayan-5-buyuk-hukumdar/

2- https://www.bbc.com/turkce/vert-tra-40716086 

3- https://www.chip.com.tr/haber/cengiz-hanin-olumu-ve-mezari-gizemini-koruyor_152146.html 

4- https://multimedia.scmp.com/magazines/post-magazine/article/genghis-khan/index.html