Foto Kaynak: Teyit
Dünya üzerinde 17 binden fazla kelebek türü olduğu biliniyor. Kelebekler üzerine yapılan onlarca bilimsel çalışma olmasına karşın en çok tartışılan konulardan biri de yaşam süreleridir. Kelebeklerin ömrü kaç gün? Bu yazımızda, geçmişten beri merak edilen evrensel bir soruya cevap bulacağız.
Birçoğumuz “kelebeklerin ömrünün bir gün olduğu” iddiasını duymuştur. Üstelik bu iddia, toplumda oldukça kabul görmektedir. Öyleki birçok şarkıda, şiirde, kitapta bile bu inanışa ait ifadeler bulunur. Kelebeklerinin ömrünün bir gün, bazı iddialara göre ise üç gün olduğu adeta şehir efsanesine dönüşmüştür. Peki, gerçekten de kelebeklerin ömrü bir gün mü?
Kelebekler kaç gün yaşar?
Öncelikle, dünya üzerindeki hiçbir kelebek türü bir gün yaşamaz. Şimdiye kadar bilim insanları tarafından bir günlük ömrü olan hiçbir kelebek türü keşfedilmemiştir.
Metamorfoz (başkalaşım) geçiren kelebeklerin yaşamları dört ana bölümden oluşur. Bunlar; yumurta, tırtıl, koza ve ergin (yetişkin) evresi olarak bilinir.
Bir kelebeğin yaşam döngüsü dişi bir kelebeğin yumurtasını bitkilerin yapraklarına ve gövdelerine bırakmasıyla başlar. İlerleyen süreçte yumurta kırılır, tırtıl ortaya çıkar ve kozasını sarıp bir süre erginliğe geçiş sürecinde olduktan sonra “kelebek” olarak uçmaya başlar.
Pek çok kelebek türünün yumurtasının kırılması birkaç haftayı bulur. Kelebekler yumurtadan çıkıp tırtıl halini aldığında ise 2-3 hafta ile aylar süren bir döneme girer. Bu evrede kelebekler adeta bir “yemek makinesi” olarak yaşamını devam ettirir ve sürekli yaprak yer. Gelişimini tamamlayıp etrafına koza saran kelebek bir süre bu şekilde yaşar. Bu süre de değişmekle birlikte çoğunlukla 10 ila 12 gündür. Nihayetinde kozasından çıkarak “kelebeğe” dönüşür.
Kelebeklerin ömrünün kaç gün olduğu sorusunun cevabına gelecek olursak; kozasından çıkan yetişkin bir kelebek, 1 hafta ila 1 yıl arasında yaşayabilmektedir.
Peki, kelebeklerin ömrünü belirleyen faktörler nelerdir? Neden bazı kelebekler 1 hafta, bazıları 1 yıla kadar yaşar?
Kelebeklerin ömrünü ne belirler?
Kelebeğin boyutu, türü, yaşadığı iklim ve yılın hangi zamanında yetişkin olduğu kelebeklerin ömrünü etkiler. Kelebekler, iklimsel nedenlerle daha az veya daha uzun yaşar. Örnek verecek olursak, ılıman iklimlerde yaşayan kelebekler 1 hafta yaşayabilirken, soğuk iklimlerde yaşayan kelebeklerin ömrü 1 yıla kadar uzayabilmektedir. Yaşam alanı kuzey enlemleri olan kelebeklerin kış uykusuna yatmaları bu süreyi etkileyen faktörlerdendir.
İklimin yanı sıra kelebeklerin boyutu da yaşam süreleri üzerinde etkilidir. Daha küçük kelebekler daha az yaşarken, büyük kelebekler daha uzun yaşayabilir.
Yine de genel inanışın aksine, bilim insanları dünyada hiçbir kelebek türünün 1 gün yaşamadığını söylüyor. Yani en azından şimdiye kadar yapılan araştırmalar “kelebeklerin ömrü 1 gün” iddiasını yalanlıyor.
En uzun yaşayan kelebekler
1 yıla kadar yaşayabilen kelebeklerin olduğundan bahsetmiştik. Peki, en uzun süre yaşayan kelebekler hangileri? Genellikle 20 ila 40 gün yaşayan kelebekler arasında bazı türler daha uzun ömürleriyle ön plana çıkıyor.
Kral (Monarch) kelebeği 6 ila 8 ay yaşadığı aktarılıyor. Bu arada, Kral kelebekler üzerinde en çok bilimsel çalışma yapılan kelebek türleri arasında önemli bir konuma sahip.
Kükürt kelebeği de yine nispeten uzun yaşam süresine sahiptir.
Bakır ve Küçük mavi kelebek türleri ise daha küçük boyuta sahiptirler ve 1 hafta kadar yaşayabilmektedir.
Neden kelebeklerin ömrünün 1 gün olduğuna inanılıyor?
Bu söylentinin asıl nedeni Mayıs sinekleriyle (Birgün sineği) karıştırılıyor olması. Kelebekler gibi başkalaşım geçirdiği bilinen Mayıs sineği ömrünün yüzde 99’unu larva evresinde geçirir. Larvadan çıkan Mayıs sineği ya birkaç saat içinde ya da en geç 24 saatte ölür. 1 günden uzun yaşayan Mayıs sinekleri nadirdir. Kısacık ömürlerindeki tek amacı çiftleşmek olsa da bazı Mayıs sinekleri çiftleşemeden ölür.
Bununla birlikte, Mayıs sineklerinin yaşam döngüsü daha uzun sürmekte. Erkekler çiftleştikten, dişiler ise yumurtalarını suya bıraktıktan hemen sonra ölür.
Mayıs sineklerinin yumurta ve yumurtadan çıktıktan sonraki ara evre olarak kabul edilen “naiad” evresi toplam 1 ila 3 yıl sürmektedir. Ancak yetişkin evresi dışındaki dönemler “ömür” sürelerine eklenmediği için yaşam süreleri 1 günden az olarak kabul edilir.
Kaynaklar:
İddialar ve Gerçekler 
Yorum bırakın