Foto Kaynak: Milliyet
Günlük hayatta sıklıkla kullandığımız deyimlerden biri de ‘şirazesi kaymak’tır. Düzeni bozulan, yanlış işler yapmaya başlayan kişiye “şirazesi kaydı” denir. Peki bu şiraze nedir?
Şiraze kelimesi Farsça kökenlidir ve anlamı “dikiş, kitabın sırt dikişi”dir. Kitap ciltlemede kullanılan şiraze kitap yapraklarını birbirine kenetleyen kolon dikişlerinin üzerini kaplayan bir bez veya deri şerittir. Şiraze genellikle iki renk iplikle ve birkaç farklı biçimde yapılan bir örgüdür, estetik olarak da güzel görünmektedir. Şiraze örgüsü bozulduğunda ise kolon ipleri zamanla kopar, sayfalar kitaptan ayrılıp dağılır.
İlk anlamı ciltçilikte kullanılan bir tür örgü olan şirazenin Türk Dil Kurumu’nda üç farklı anlamı daha bulunmaktadır. TDK’ya göre şiraze; “Pehlivan kispetinin paçası” olarak bir spor terimidir. Mecazi olarak “düzen, nizam” anlamına gelmektedir. Ayrıca mimarlıkta “kompozisyonları bordür şeklinde çevreleyen dikdörtgenler” için de şiraze kelimesi kullanılmaktadır.
Şirazesi kaymak deyiminin kökeni
Peki şiraze ciltçilikte kullanılan bir terimse şirazesi kaymak deyimi ne demektir? “Şirazesi kaymak” deyimi TDK da iki anlamda kullanılmaktadır: Akli dengesi yerinde olmamak ve dengesini yitirmek, kontrolünü kaybetmek, psikolojisi bozulmak.
Bir de “şirazeden çıkmak” vardır ki bu da mecazen akli dengesini kaybeden, yanlış işlere girişen kişiler için söylenir. Tabi kitabınızın sırt bölümünde bulunan o renkli dikiş bozulup sayfalar dağılmadıysa.
Günümüzde yaşanan çevresel, toplumsal, siyasi ve küresel sorunlara baktığımızda ise dünya şirazeden çıktı ya da biz insanların şirazesi kaydı desek yanlış olmaz.
Kaynaklar:
İddialar ve Gerçekler 
Yorum bırakın