Foto Kaynak: Son Dakika

Hazar Denizi kuruyor mu? Dünyanın en büyük gölü ve aynı zamanda kimi kaynaklara göre eksiksiz bir deniz olarak sınıflandırılan dünyanın en büyük iç su kütlesi olan Hazar Denizi, çeşitli nedenlerden ötürü her yıl su kütlesinde kayıpla karşılaşıyor. 

Hazar Denizi’yle ilgili kurumaya başladığı yönündeki iddialara geçmeden önce kısaca bahsedelim. Dünyanın en büyük tuzlu su gölü olan Hazar Denizi, Güneydoğu Avrupa ve güneybatı Asya’da konumlanıyor. Petrol yatakları açısından oldukça zengin olduğu bilinmektedir. Hazar Denizi’nin yüzey alanı 371 bin kilometre karedir ve hacmi ise 78 bin 200 metre küp olarak kaydediliyor. 

Sınır ülkelere gelecek olursak, Rusya, Kazakistan, Azerbaycan, İran ve Türkmenistan’ın Hazar Denizi ile sınırı vardır. 

Hazar Denizi’nde su azalıyor mu? 

Peki, gerçekten de Hazar Denizi’nde su miktarı azalıyor mu? Tatlı su gölü olmamasına karşın dünyanın en büyük gölü olarak tanımlanan Hazar, Kuzey Amerika’nın beş büyük gölünün toplamından hacim olarak yaklaşık 3,5 kat daha fazla su barındırır. 

Çok eski tarihlerde Tethis Okyanusu’nun bir parçası olduğu düşünülen Hazar’ın levha tektoniği nedeniyle yaklaşık olarak 5.5 milyon yıl önce karayla çevrilmeye başlandığı tahmin ediliyor. 

Hazar Denizi’nin içerdiği su nereden geliyor? Denize akan suların yüzde 80’ini Volga Nehri oluşturuyor. Ayrıca Ural Nehri de yine Hazar Denizi’nin önemli bir su kaynağıdır. 

Peki, bu kadar su ne oluyor? Uzmanlar, Hazar’ın suyunun sadece buharlaşma yoluyla çıktığını, başka bir doğal çıkışının olmadığını belirtiyor. 

Şimdiye kadar yapılan çalışmalar, Hazar Denizi’ndeki su seviyesinin yüzyıllardır birçok kez hızla düştüğünü gösteriyor. 2004 yılında ise su seviyesi deniz seviyesinin 28 metre altında ölçüldü. 

2023 yılında BBC Türkçe’de yayınlanan bir habere göre, Hazar kentinin uydu görüntüleri, denizin 800 metre çekildiğini ortaya koydu. Üstelik denizdeki bir ada da karayla birleşmiş. Uzun yıllardır deniz yolculuğunda kullanılan bazı gemilerin bile karaya oturduğu aktarılıyor. 

Türkmenistan’ın dışişleri bakanı Raşit Meredov da Hazar Denizi’nin durumuna dikkat çekerek, “Hazar Denizi son 25 yılda 2 metre alçaldı. Bu endişe verici olmanın da ötesinde bir durum” açıklamasında bulunmuştu.

Hazar Denizi’nde su seviyesi neden değişiyor? 

Hazar Denizi’nde su seviyelerinin düşüp artması yeni bir olgu değil. Yüzyıllardır denizdeki su seviyesi Volga Nehri’nin taşıdığı sularla eşzamanlı olarak değişiyor. Bunun nedeni de yağış seviyeleri. Ancak iklim değişikliğinin hızla devam etmesi nedeniyle buharlaşma artabilir ve bu da su seviyesinin azalmasına, yani başka bir deyişle Hazar Denizi’nin kurumasına yol açabilir. 

Azerbaycan Bilimler Akademisi’nin yaptığı bir çalışmaya göre, iklim değişikliğinin yol açtığı sıcaklık artışı nedeniyle gitgide artan buharlaşma, Hazar Denizi’ndeki su seviyesinin yılda 6 santimetreden fazla düşmesiyle sonuçlanıyor. 

Independent Türkçe’de 2020 yılında yayınlanan bir haberde ise, araştırmacıların, artan sıcaklıkların Hazar Denizi üzerindeki buharlaşma oranını artırabileceği ve bunun uzun vadede su seviyesinin azalmasına neden olabileceğini belirttiği aktarıldı. 

2019’da yayımlanan araştırmada, Hazar Denizi’ndeki su seviyesinin gelecekteki sera gazı salımı oranına bağlı olarak, 2020’den yüzyılın sonuna kadar 9 ila 18 metre arasında azalabileceği tespit edildi. Aynı araştırmaya göre, 9 metrelik bir azalma deniz yüzeyinin yüzde 23, 19 metrelik bir azalma ise deniz yüzeyinin yüzde 34 küçülmesiyle sonuçlanabilir.