“Esenboğa” kelimesinin nereden geldiğini biliyor musunuz?

Foto kaynak: Tasit

Başkent Ankara’nın uluslararası havaalanı Esenboğa aslında Osmanlı Devleti’nin hazin bir mağlubiyet yaşadığı Ankara Savaşı’nda, Osmanlı’ya karşı savaşan bir generalden alıyor. Gelin birlikte detaylarına bakalım.

‘‘Esenboğa’’ kelimesi zamanla halk arasında değişim geçirerek bu halini almıştır ve aslı İsen Buga‘dır.

İsen Buga ise Timurlu İmparatorluğu’nun kurucusu Timur‘un ordusundaki generallerden birinin ismidir. 1402 Temmuz’unda Timur ile Osmanlı ordusunun Ankara dolaylarında gerçekleştirdiği Ankara Savaşı’nda Timur tarafında yer alan İsen Buga’nın karargahını kurduğu bölge daha sonra Esenboğa olarak anılmaya başlamıştır.

Osmanlı hükümdarı Yıldırım Bayezid’ın esir alınması ile sonuçlanan Ankara Savaşı’nda yer alan bu generalin karargahı daha sonra kendi ismiyle anılmış ve zamanla halk arasında değişim geçirerek “Esenboğa” olmuştur.

Türkçede İsen, “mutlu, sağlıklı, kutlu, güzel”; Buga ise “öküz” (o dönem çocuklara kuvvetli anlamında boğa, öküz, manda gibi isimler verilirdi) anlamına gelir. Yani bu değişim anlamı ile bütünleşen bir değişim olmuştur.

Ankara Savaşı, Osmanlı devletinin genişlemesini sekteye uğratması ve fetihlerinin 50 yıl gecikmesi gibi sonuçları itibarıyla tarihsel olarak büyük önem taşımaktadır.

İsen Buga kimdir?

Timur’un fil müfrezelerinin kumandanı olarak savaşta önemli bir komutan olan İsen Buga, Asya’daki Türk imparatorluklarından biri olan Çağatay Devleti’nin hükümdarıydı ve soyu Cengiz Han’a dayanmaktaydı. Timur’un 1380’lerde kendi imparatorluğunu kurmasının ardından onun hákimiyetini kabul etmiştir.

Savaş sonunda Yıldırım Bayezid’ın esir alındı ve birkaç ay sonra ölmesi neticesinde Osmanlı’da “fetret devri” başladı. İsen Buga, bu savaşta gösterdiği stratejik başarı ile Timur’un zaferinde önemli bir rol oynamıştır.

Timur’un bir generalinin Ankara’daki havaalanına ismini verilmesi ise 1950’lere yani Demokrat Parti’nin iktidar yıllarına dayanıyor. 1955 yılında hizmete açılan Esenboğa Havalimanı, hem Ankara’nın hem de Türkiye’nin önemli bir hava ulaşım merkezi haline gelmiştir.

O dönem Ankara’nın havaalanı Etimesut’tadır ancak alanın küçük gelmesi nedeniyle yeni bir alan inşasına başlanmıştır. Bu alan Esenboğa denilen küçük yerleşim yerinde yapılınca inşaatın tamamlanmasından sonra havaalanına bu küçük yerleşim yerinin adı verilmiştir.

2020 yılında Oktay Ekşi’nin Esenboğa Havaalanı’nın adının Timur’un komutanı yerine bir Türk komutanın isminin verilmesini önerisi üzerine bir süre isminin ‘‘İsmet İnönü’’ yapılıp yapılmaması tartılmış olsa da değişikliğe gidilmedi.

Osmanlı Devleti’nin devamı olarak kabul edilen bir devlette kendisini savaşta mağlup eden bir komutanın isminin başkentin havalimanına verilmiş olması, Türk kültürünün bir bütün olarak sahiplenildiği şeklinde yorumlanabilir.

Kaynak:

Fotolar:

https://www.fikriyat.com/tarih/2018/11/14/ankara-savasindan-bugune-uzanan-bir-hezimetin-oykusu-esenboga

İddialar ve Gerçekler