Foto Kaynak: Ensonhaber
Bugün uçsuz bucaksız kum tepeleriyle, oldukça zor şartlarda bitkilerin ve ağaçların dikilmeye ve yetiştirilmeye çalışıldığı, sıcak ve kurak bir bölge olan Sahra Çölü’nün yaklaşık 10 bin yıl önce, yeşil, sulak, yağmur ormanlarıyla dolu ve verimli bir bölge olduğunu biliyor musunuz? Evet, yanlış duymadınız! Bilim insanları geçmişin Sahra’sının büyük göller, nehirler ve dört bir yanının zengin bir vahşi yaşam barındırdığını ortaya koyuyor.
Yeşil Sahra’nın kanıtları
Bir an için hayal edin: Sahra’nın devasa kum denizi yerine, her yerde yeşilin farklı tonlarıyla bezeli bitkiler, çimenler ve ağaçlar var. Bu çöl, bir zamanlar tropik bir cenneti andırıyordu. Bilim insanları, bu yeşil dönemin kanıtlarını keşfetmek için bölgeyi karış karış inceledi. Ne mi buldular? Fosilleşmiş bitkiler, eski göl ve nehir yatakları, hatta o dönemde bölgede yaşayan insanlara ait taş aletler…
Vahşi Doğa: Fil, Zürafa, Timsah
Bulunan sanat eserleri ve kaya resimleri, o dönemin zengin biyolojik çeşitliliğine dair ipuçları ile dolu. Sahra Çölü’nün bu yeşil döneminde, Afrika’nın en vahşi hayvanları fil, zürafa, su aygırı ve hatta timsahlar bu bölgede serbestçe dolaşıyor; aynı zamanda bölgeyi mesken tutan avcı-toplayıcı insan toplulukların da bu vahşi yaşamla iç içe yaşadığı bir ekosistem olduğu kaya resimlerindeki tasvirlerden anlaşılıyor.
Peki, bu yemyeşil bölge nasıl oldu da bugünkü kurak çöl haline geldi?
İklim değişikliği! Yaklaşık 5.000 yıl önce, iklimsel değişiklikler yaşandı, yağışlar azaldı, göller ve nehirler kurudu, bitkiler soldu ve geriye bugün bildiğimiz Sahra Çölü kaldı. Hayvanlar ve insanlar bölgeyi terk etmek zorunda kaldı. Bugün, bu eski yeşil dönemden geriye kalan tek şey, kumların altında gömülü olan tarihsel kalıntılar oldu.
Seul Ulusal Üniversitesi’nde çalışan Dr. David K. Wright Frontiers’in Earth Science’ta yayınlanan makalesinde bu dönüşümde insanların yarattığı erozyonun da etkinlikleri olduğunu öne sürüyor. Dr. Wright, hipotezine kanıt olarak bölgede hayvancılığın yayılmasıyla ilgili arkeolojik verileri incelemiş ve hayvancılıkla beraber bodur bitkilerin artmasıyla çöl benzeri koşullara doğru ekolojik bir değişim olduğunu iddiasına dayanıyor. Ancak, 10 bin yıl önce insanlar tarıma yeni geçiyordu ve kerestecilikle uğraşmadıkları için de ağaç kesmiyorlardı. Yani bu hipotezin ayakları pek de yere basmıyor. Gene de insan her zaman insan elbette, bu yüzden insanların bu dönüşüme katkısı hiç de şaşırtıcı bir düşünce değil.
Sonuç
Sahra Çölü’nün bu yeşil ve verimli geçmişi, bugün iklim değişiklikleri ve coğrafi dönüşümler ile nasıl dramatik bir şekilde evrilebileceğinin çarpıcı bir örneği olarak karşımızda duruyor. Bu değişim, hem insanlık hem de doğal çevre için gelecekte neler olabileceğine dair bizlere verdiği dersler oldukça önemli.
https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/makale/sahra-colu-nasil-olustu
Kaynak:
İddialar ve Gerçekler 
Yorum bırakın