Foto Kaynak: Diken

Akciğer Kanseri Aşısı Türkiye’de mi Deneniyor? 

Akciğer kanseri aşısı, Türkiye dahil 7 ülkede denenmeye başladı. Peki bu haber gerçekten de doğru mu? İlk akciğer kanseri aşısı Türkiye’de mi deneniyor? Akciğer kanseri aşısı Türkiye’de hangi hastanelerde var? Sosyal medyada günlerdir konuşulan ve merak edilen bu sorunun yanıtını sizin için araştırdık. 

Dünyanın ilk mRNA (messenger RNA/haberci RNA) akciğer kanseri aşısı Türkiye ve 6 ülkede denenmeye başlandı. Bilim insanları ve doktorlar söz konusu aşıyı “çığır açıcı” olarak tanımlıyor. Bu arada, pandemi sürecinde koronavirüse karşı geliştirilen aşılardan bildiğimiz mRNA aşı türü, sentetik RNA moleküllerinin hücrelere transfer edildiği yeni teknoloji bir tıp ürünüdür.

Akciğer kanseri, her yıl yaklaşık 1,8 milyon insanın ölümüne neden olan ve en tehlikeli kanser türlerinde ilk başlarda yer alan bir hastalıktır. Tümörlerin yayıldığı hastalığın ileri evrelerinde ise sağ kalım oranları özellikle düşüktür.

Şimdi ise uzmanlar, vücuda kanser hücrelerini avlayıp öldürmesini emreden ve daha sonra bu kanser hücrelerinin geri dönmesini engelleyen yeni bir aşıyı test ediyor. Akciğer kanseri aşısı, COVID-19’a karşı geliştirdiği aşıyla dünyada nam salan BioNTech firması tarafından geliştirildi. “BNT116” olarak adlandırılan akciğer kanseri aşısı, hastalığın en yaygın formu olarak bilinen küçük hücreli olmayan akciğer kanserini (NSCLC) tedavi etmek için kullanılacak. 

Akciğer kanseri aşısı Türkiye’de var mı? 

BNT116’nın ilk insan çalışması olan faz 1 klinik denemeleri Türkiye dahil 7 ülkede yapılıyor. Akciğer kanseri aşısı denemeleri İngiltere, ABD, Almanya, Macaristan, Polonya, İspanya ve Türkiye olmak üzere 7 ülkede 34 araştırma merkezinde başlatıldı.

Genel olarak, ameliyat veya radyoterapiden önceki erken evreden, geç evre hastalığa veya tekrarlayan kansere kadar yaklaşık 130 hasta, immünoterapiyle birlikte aşı denemesine katılacak. 

Aşı, COVID-19 aşılarına benzer şekilde haberci RNA (mRNA) teknolojisiyle tasarlandı ve vücudu bu belirteçleri ifade eden kanser hücreleriyle savaşmaya hazırlamak için bağışıklık sistemine NSCLC’den tümör belirteçleri sunarak çalışıyor.

Amaç, kemoterapinin aksine, sağlıklı hücrelere dokunulmadan bir kişinin kansere karşı bağışıklık tepkisini güçlendirmektir.

Akciğer kanseri aşısı Türkiye’de hangi hastanelerde var?

Peki, akciğer kanseri aşısı Türkiye’deki hangi hastanelerde uygulanıyor? Aşıya ilişkin geniş ayrıntıların yer aldığı makalede, denemelerin yapıldığı hastanelerin isimleri de yer alıyor. 7 ülkeden 130 akciğer kanseri hastasının katılımıyla devam eden aşı deneylerine Türkiye’de 5 hastane ev sahipliği yapıyor. 

Akciğer kanseri aşısının Türkiye’de uygulandığı hastaneler şu şekilde:

• Dr. Abdurrahman Yurtaslan Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi (Ankara), 
• Ankara Şehir Hastanesi (Ankara), 
• Yeditepe Üniversitesi Hastanesi (İstanbul),
• Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Tülay Aktaş Onkoloji Hastanesi (İzmir), 
• Dokuz Eylül Tıp Fakültesi (İzmir).

Akciğer kanseri aşısı kaç doz? 

Londra’dan 67 yaşındaki Janusz Racz, İngiltere’de akciğer kanseri aşı denemesine katılan ilk kişi oldu. Mayıs ayında teşhis konulduğu ve kısa süre sonra kemoterapi ve radyoterapiye başladığı öğrenildi.

Yapay zeka üzerine çalışmalar yapan Racz, bilim insanı olması nedeniyle mesleğinin bu deneye katılmasında teşvik edici bir unsur olduğunu dile getirdi. Tıbbın ilerlemesine yardımcı olmaktan memnuniyet duyduğunu belirtti. 

Ulusal Sağlık Araştırmaları Enstitüsü UCLH Klinik Araştırma Merkezi’nde 30 dakika boyunca beş dakika arayla altı doz aşı vuruldu. Her enjeksiyon farklı RNA zincirleri içeriyordu. Altı hafta boyunca her hafta, ardından 54 hafta boyunca her üç haftada bir aşı olacak.

Çalışmayı yürüten bilim insanları, akciğer kanseri aşısının da tedaviye eklenmesiyle kanserin geri gelmesini durduracaklarını umuyor. Çünkü akciğer kanseri hastalarında çoğu zaman ameliyat ve radyasyondan sonra bile kanser yeniden baş gösterebilmekte. 

İngiltere’de deneyi yürüten University College London’dan tıbbi onkolog Prof. Siow Ming Lee, “40 yıldır akciğer kanseri araştırmaları yapıyorum. 1990’larda başladığımda, kimse kemoterapinin işe yaradığına inanmıyordu. Şimdi hastaların yaklaşık yüzde 20-30’unun immünoterapi ile 4. evrede hayatta kaldığını biliyoruz ve şimdi sağ kalım oranlarını iyileştirmek istiyoruz. Bu nedenle, immünoterapiye ek olarak bu mRNA aşısının ekstra bir destek sağlayacağını umuyoruz. 2. faza, 3. faza geçmeyi ve ardından bunun dünya çapında standart tedavi haline gelmesini ve birçok akciğer kanseri hastasını kurtarmasını umuyoruz.” şeklinde açıklama yaptı. 

Kaynaklar:

Makale: https://clinicaltrials.gov/study/NCT05142189?cond=BNT116&rank=1

The Guardian: https://www.theguardian.com/society/article/2024/aug/23/world-first-lung-cancer-vaccine-trials-launched-across-seven-countries