Foto Kaynak: Ekstat
Tüm dünya denizlerinde mesafeler deniz mili ile gösterilir. Deniz mili aslında deniz ve hava ulaşımında mesafeyi ifade etmek amacıyla kullanılan özel bir birimdir. Uluslararası Birimler Sistemi’ne (SI) dâhil olmamasına rağmen Dünya’nın dairesel yapısını dikkate aldığı için tercih edilen tercih bu birimin nasıl hesaplandığına gelin birlikte bakalım.
1929’da birincisi düzenlenen Uluslararası Hidrografi Konferansı’nda bir deniz milinin değeri 1852 metre olarak kabul edilmiştir. İşte nedeni;
Dünyamızın en geniş paraleli olan ekvatorun uzunluğu yaklaşık 40 bin kilometredir. 360 derecelik bu paralelin her bir derecesinden bir boylam geçmektedir. Bu boylamlar arasındaki mesafe 111 kilometredir. Her bir boylam derecesi kendi içinde 60 boylam dakikasına ayrılıyor. İşte bu her bir boylam dakikası 1 mile denk gelmektedir. Yani bir boylam arasındaki 111 kilometrenin 1/60’ı iki boylam arasındaki mesafeyi yani 1 deniz milini bize verir. Bu da 1,852 kilometre yani 1852 metredir.
Saatte 1 deniz miline eşit hız birimine ise knot adı verilir.
Deniz mili ile kara mili arasında neden fark var?
Bir deniz mili bir meridyen üzerinde bir dakikalık yayın uzunluğuna eşitken kara mili iki nokta arasındaki doğrusal uzaklığı ifade eder. Bu fark temelde dünyanın mükemmel bir küre değil, yassı bir sferoid olması nedeniyle ortaya çıkar.
Mil uzunluk ölçüsünün geçmişi
İlk kullanımı Romalılar’a uzanır. Adı da “mille passum”dan yani “bin adım”dan gelmektedir. O dönemde her “adım” 5 adet ayak demekti. Yani bir mil 5,000 feet (ayak) idi. Romalılar’ın ayakları biraz küçük olacak ki günümüz ortalaması ile hesaplanırsa bir mil 4,850 feet (ayak) etmektedir; ancak şu anda kullanılan mil ise 5,280 feettir.
Bunun kökeni de florg denilen uzunluk ölçüsüne dayanmaktadır. Furlong, bir çift öküzün dinlenmeden sürebileceği tarla uzunluğunu ifade etmektedir. Evet, yanlış duymadınız, mil ölçüsü aslında öküzlerin gücüne göre belirlenmiş bir uzunluk birimine dayanıyor.
1592 yılında İngiliz Parlamentosu’nda 1 milin uzunluğunun 8 furlong olmasına karar veriyor. Bir furlong da 660 feet kabul edildiğinden, bir milin uzunluğu 8 x 660 = 5,280 feet oluyor.
Bu hesaplama deniz mili için yapıldığında ise 1 deniz mili 6,076 feet etmektedir. Yani 5,280 feet uzunluğundaki 1 kara milinden daha uzundur.
Kaynak:
- https://www.youtube.com/watch?v=YTdY8_W8F1Y
- https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/makale/bir-deniz-milinin-degeri-neden-kara-milinden-farklidir
- https://www.teknomani.com/2013/05/ingiliz-amerikan-olcu-birimlerinin.html
- https://beyinsizler.net/deniz-mili-ve-kara-milinin-farki-nedir/
- https://www.facebook.com/100064683759739/videos/1-deniz-mili-neden-1852-metredir/261947988252898/

Yorum bırakın