Foto: Pixabay, Alexandra_Koch
Fotoğraf ya da videolar üzerinde oynamalarla manipülasyon yapmak aslına bakarsanız çok ama çok eski bir uygulama. “Montaj bunlar” nidalarıyla itiraz edilen görüntülerin gerçeğe yakınlığı karşısında çoğu kez büyük şaşkınlık yaşamış olsak da günümüz teknolojisi ile oynanmış ya da üretilmiş görselleri anlamak imkansıza yakın. 2021 yılındaki Amerikan kongresi baskının ardından suçlanan Trump’ın tutuklandığını betimleyen yapay zeka ürünü görseller uzun süre dünyanın gündemini meşgul etmişti. Peki, yapay zeka üretimi görselleri gerçeğinden ayırt etmek mümkün mü?
Kate Middleton uzun süre ortalarda görünmeyince dedikodular aldı başını gitti. Psikolojisinin bozulduğundan öldüğüne kadar çeşit çeşit söylentiler dünya basınını uzun süre meşgul etti. Tüm bu dedikodulara son vermek adına kendisinin resmi bir fotoğrafı yayınlandı; ama yayınlanan fotoğrafın “manipüle edildiği” yani yapay zeka ile kurgulandığı iddiaları yapay zeka ile üretilen fotoğrafların nasıl ayırt edilebileceği konusundaki tartışmaları alevlendirdi.
Çıplak gözle tüm detayları görebildiğinize dair bir iddianız varsa fotoğrafların sadece birkaç tıklamayla dijital olarak değiştirilebildiği ve hatta yapay zeka tarafından tamamen sıfırdan oluşturulabildiği bir dünyada, bu iddianızı gözden geçirmenizi tavsiye ederiz.
Yapay Zeka Üretimi Fotoğraf Nasıl Anlaşılır?
Birkaç küçük detaya dikkat ederek kaba taslak bir şekilde gerçek fotoğrafları yapay zeka üretimi fotoğraflardan ayırabilmek mümkün.
Foto: Pixabay, ClaraundBen
Kaynak Neresi?
Bir fotoğraf ya da videonun etkisi ile galeyana gelmeden, şaşkınlıktan ağzınız ayrılmadan evvel kaynağa bir göz atmalısınız. Görselin ya da videonun geldiği kaynak güvenilir mi? Güvenilir bir haber ajansı ya da bağımsız bir gazeteci elinden mi çıkmış yoksa sürekli sahte görselleri medyaya pompalayarak manipülasyonun dibine vuran bir asparagas hastasının ürünleri mi? Kaynak konusunda emin olduktan sonra diğer ayırt edici adımları takip edebilirsiniz.
Işıklandırma ve Gölgeler
Işık ve gölge bir fotoğraf ya da video için büyük bir ipucu olabilir. Anormal bir his uyandıran ışıklandırma genellikle bir fotoğrafın değiştirildiğine dair en önemli delildir. Tam burada “gözler kalbin aynasıdır” deyişinden yola çıkarak görüntüdeki kişilerin gözlerine odaklanın. İnsanların gözlerindeki ışık noktalarını kontrol edin; zira ışık kaynağı genellikle kişilerin gözlerine yansıyacaktır. Görselde birden fazla kişi var ve her birinin gözündeki yansıma farklı, boyut ve renk, konumla eşleşmiyorsa veya gözler arasında farklı görünüyorlarsa, şüphelenmek için artık bir nedeniniz var demektir. Sadece gözler değil elbet; etrafta yansıtıcı yüzeye sahip özne ve nesnelerin görünme ve ışığı yansıtma şekli de ipucu sağlayabilir.
Sansasyonel Zamanlarda Yayınlanan Fotoğraf ve Videolara Güvenmeyin
Seçim ve savaş zamanlarında her gördüğünüze inanmamanızda fayda var. National Geographic’te yayınlanan bir makalede değerlendirmelerde bulunan Kaliforniya Üniversitesi’nde profesörlerinden Hany Farid, bilhassa seçim zamanların siyasi sahtekarlıkların da yaygınlaştığını belirtiyor. Sadece görsel üzerinde oynama yapılarak değil yapay zeka ile siyasilerin sesleri de taklit edilerek suç dahi işleniyor.
Savaşın sisli ve kanlı ortamı da yine manipülatif görüntülerin ortaya çıkıp yayılması için hayli müsait. “Savaş sisi içinde neler olup bittiğini anlamak çok zor. Duygular olağanüstü derecede yükseliyor. Bu yüzden de dezenformasyon, sahte görüntüler, işleri çok karmaşık hale getiriyor,” diyor Farid.
Foto: Pixabay, Habibistan
Ellere ve Kulaklara Dikkat
Yapay zeka adım adım daha da zeki hale geliyor olsa da hala tam olarak gelişemediği noktalar var ki bunlar sayesinde bizler de gerçek ve yapay arasındaki farkı sezebiliyoruz. Yapay zeka şu an için el ve kulakları gerçeğe uygun şekilde tasarlayamıyor. Kulakların şekli bozuk, ellerdeki parmakların sayısı fazla olabiliyor. Ağız, göz, kulak, mimiklerdeki tuhaflıklar yapay zeka üretimi görüntüleri ele verebilir.
Kıyafet, Uzuv Pozisyonu ve Fotoğraf Derinliği
Uzuvların fotoğrafın geneline ve bedene olan uyumu da yine teşhis için önemli. Bir görüntüde olması gereken de farklı görünen uzuvların veya giysilerin alışılmadık veya doğal olmayan şekil ve konumlarına ayrıca dikkat edin. Eğer bir tuhaflık sezdiyseniz bu, görüntünün bir kısmının kopyalandığının veya bir şekilde manipüle edildiğinin işareti olabilir. Yalnız bu durum her zaman sizi doğruya götürmeyebilir. Neticede fotoğraf, 3 boyutlu bir dünyanın 2 boyutlu bir çerçeveye hapsedilmesidir.
Buradan yeterli bir kanı oluşturamadıysanız, aynı odak alanı ve konumdaki görüntünün diğer parçalarına bakarak mukayese edebilirsiniz. Fotoğrafta aynı derinlikte bulunan iki unsur birbirleriyle kıyaslandığında netlikleri ve ölçüleri birbirine aykırı mı?
Teyit Siteleri ve Uygulamalarını Kullanabilirsiniz
Fotoğraf ya da video hakkında net bir kanı edinmek için doğruluğunu teyit edebileceğiniz internet sitesi ve uygulamaları da kullanabilirsiniz. Kısa yoldan size tatmin olacağınız verileri sağlayabilirler.
Meta Verileri Kontrol Edin
Dijital görüntülerin kodlarında, sahte bir görüntünün tespit edilmesine yardımcı olabilecek bilgi kırıntıları gizlidir. Dijital bir kamera ile bir fotoğraf ya da video çektiğinizde cihaz, görüntü dosyasına meta verileri işler. Bunların arasında zaman damgaları, konum, çözünürlük, boyut gibi bilgiler yer alır. Fotoğraf ile meta veriler uyuşmuyorsa daha en başında bir sonuca varabilirsiniz.
Görüntü Gürültüsü
Her dijital kamera sensörü, fotoğraflarda bir tür “parmak izi” bırakan benzersiz hatalara yol açan küçük üretim hatalarına sahiptir. Tıpkı balistik inceleme ile bir merminin hangi tabanca ile ateşlendiğini belirlemek gibi bu daha sonra belirli bir kamera ile ilişkilendirilip bir fotoğrafın manipüle edilmiş alanlarının belirlenmesine yardımcı olabilir. Yapay zeka tarafından üretilen bir görüntünün yüzey yapısı da tuhaf görünebilir.
Kaynaklar:
https://www.bbc.com/future/article/20240311-how-to-spot-a-manipulated-image#
https://www.bbc.com/future/article/20210324-the-hidden-fingerprint-inside-your-photos
https://factcheck.afp.com/doc.afp.com.33BZ68V
https://newsinitiative.withgoogle.com/tr-tr/
https://www.mdpi.com/2313-433X/7/7/102
https://www.nationalgeographic.com/photography/article/digitally-manipulated-ai-altered-photo-images
https://www.pcmag.com/articles/how-to-detect-ai-created-images
İddialar ve Gerçekler 
Yorum bırakın