Foto: Pexels, Hasan Albari
Her fırsatta bir deyiş ve söz ile mevcut durumu betimleyen atalarımız, “çay harareti alır” diyerek sıcak havalarda, havadan daha sıcak bir içecekle içsel serinliğe erişebileceğimizi müjdelemiş. Peki, gerçekten de atalarımız bu konuda haklı mıydı? Çay harareti alır mı?
Çay, sonradan kültürümüze dahil olmuş olsa da sanki binlerce yıldır bize aitmiş gibi hissettiğimiz, çok farklı anlamlar yüklenen lezzetli bir içecek. Öyle ki bir eve ya da iş yerine misafir olduğunuzda size sorulan ilk soru “çay içer misin” olacaktır. Sıcak havalarda bu nazik teklife vereceğiniz cevap konusunda tereddütte kalıyor olabilirsiniz. Hele aile büyüklerinin çay içmeniz konusundaki ısrarı sizi ayrıca bunaltıyor bile olabilir. Havalar az biraz ısınır ısınmaz televizyon ve radyolarda buz gibi soğuk içeceklerin reklamları dönmeye ve sizi asitli içeceklerle serinlemeye teşvik ederken dedenizin “çay iç, hararetini alır” sözünü kulak asar mısınız? Asmazsanız bilimi de gücendirmiş olursunuz, haberiniz olsun. Atalarımızı haklı çıkarır biçimde bilim ortaya koyuyor ki sıcak havalarda sıcak içecekler daha fazla serinlemenize yardımcı oluyor.
Konuyu neticeye bağlamak isteyen Ottawa Üniversitesi’nde araştırmacı Dr. Ollie Jay, bir dizi test ile atalarımızın haklılığını ortaya koymak için çalışma başlattı. İlk olarak, araştırma ekibi bisikletçilere cilt sıcaklığı sensörleri ve oksijen ve karbondioksiti ölçmek için bir ağızlık yerleştirdi. İkinci aşamada, laboratuvardaki sıcaklık ve nem sabit tutularak bisikletçilerin bisiklet sürerken sıcak ya da soğuk içecek tüketmeleri sağlandı. Elde ettikleri verilere göre yaklaşık 50 derecelik sıcak su içenlerin vücutlarında diğerlerine göre daha az ısı depoladığını görüldü.
Çay Her Ortamda Ferahlatır mı?
Foto: Pexels, Ata Ebem
Yalnız atalarımızın bu haklılığı bazı koşullara bağlı. Bunların başında da terlemek geliyor. Mevzu sıcak içeceği tüketiminizin ardından vücudunuzun aldığınız ısıyı nasıl dağıttığıyla alakalı. Araştırmayı gerçekleştiren Dr. Jay “Eğer sıcak bir içecek içerseniz, sıcak içeceği içtiğinizde üretilen ek terin buharlaşabilmesi koşuluyla, vücudunuzda depolanan ısı miktarının azalmasına neden olur.” diyerek durumu açıklıyor. Sıcak içeceğinizi ya da çayınızı nerede hangi koşullar altında içtiğiniz oldukça mühim. Örneğin; sauna, hamam ya da yağmur ormanı gibi zaten hali hazırda oldukça nemli bir ortamdaysanız ya da terinizin zaten iyi buharlaşmasına mani olacak biçimde bir suya batmış durumdaysanız, terleme hızınızdaki artışın serinletici bir etkisi ne yazık ki olmayacaktır. Hamamda ola ki daralırsanız, göbek taşında uzanıp da çay keyfi yaparak serinlemeniz bu nedenle imkansız. Terlemenize ya da terleme hızınızın artmasına mani koşullar altında, sıcak bir içecek içmek serinlemenize yardımcı olmayacaktır. Yoğun nemden ari, çoğunlukla karşılaştığımız ortalama kuru sıcaklık koşullarında, sıcak bir bardak çay, bir bardak buzlu çaydan daha iyi ve uzun vadeli serinletici etkilere sahip olacaktır. Bu nedenle alev almış yanan bir Adana ya da Urfa gününde size ikram edilen çayı “ne eski kafalı adetler” diyerek geri çevirmeyin; sıcak için serinleyin.
Kaynaklar:
https://www.mcgill.ca/oss/article/did-you-know/drink-hot-drinks-hot-weather-cool-down-faster
İddialar ve Gerçekler 
Yorum bırakın