Su Altında Gözleri Açmak Tehlikeli mi?

Foto: Pexels, Kindel Media

Profesyonel bir dalgıç olmasanız bile suyun altında neler olup bittiğini gözlemlemek için yoğun bir merak duyuyor olmanız pekala mümkün. İnsan evrimleşip ya da adapte olup uygun organları geliştirmediği sürece, yüzmek ya da dalmak için mutlaka bazı önlemleri almak zorunda. Mesele gözler olduğunda deniz gözlüğü takmak gerekli ve yeterli midir?

Karpuzu koltuğunuzun altına, kuru köfteleri piknik sepetine koydunuz, havuz kenarına vardığınızda deniz gözlüklerinizi unuttuğunuzu fark ettiniz. Havuzda bile olsanız su altını seyretmek gibi de bir alışkanlığınız var ve bu kez bunu çıplak gözle yapmaya karar verdiniz. Muhtemelen yanlış bir karar verdiniz. Eğer gözlüğünüzü unuttuysanız ve bir balık gibi su altında gözlerinizi açmaya karar verdiyseniz, kendinizi sandığınızdan daha büyük bir riske atıyor olabilirsiniz. Zira yapılan araştırmalara göre su altında gözlerinizi açmak göz tahrişi ve hasarı riskini artırıyor.

Foto: Pexels, Serg Alesenko

Özellikle halka açık havuzlarda hijyeni sağlamak çok da kolay bir mesele değil. Neticede onlarca, kimi havuzlarda yüzlerce insanı kontrol etmek ve onları güvende tutmak büyük mesele. Sağlıklı ve güvenilir kalabilmeleri amacıyla klor veya bromla işlenmiş su içeren halka açık yüzme havuzlarının göz üzerindeki etkilerini inceleyen çalışmalarda, gözlerde kızarıklık, tahriş ve kaşıntı yaygın olarak rapor edilmiştir.

İtalya’da yapılan bir çalışmada ise tıpkı görevleri gereği havuz başında saatler geçirmek zorunda kalan cankurtaranların solunum sağlığının olumsuz etkilediği gibi uzun süre havuz havasına maruz kalanların göz sorunlarıyla da karşılaşmasının muhtemel olduğu ortaya çıkarılmıştır. Yüzmeden hemen önce ve sonra gözleri muayene edilen ve gözlük takmayan elli denek üzerinde yapılan bir çalışmada, deneklerin yüzde 68’inde kornea ödemi belirtileri görülmüş ve yüzde 94’ünün kornea örtüsünde bir miktar bozulma tespit edilmiştir. Halbuki muhtemelen gün boyu havuz keyfi yapmak istemişlerdi.

Her ne kadar sadece 0,5 mg/L’lik konsantrasyonlar bile kornea örtüsünün bütünlüğü için risk oluşturduğu için ana sorun klor bazlı bileşiklermiş gibi görünse de mesele o kadar basit değil aslında.

Havuzda Tahriş Olan Gözlerin Tek Sorumlusu Klor mu?

Suçu klora atıp da tamamen sonuca ulaşmak aslında mümkün değil. Hani yukarıda da bahsettiğimiz, solunduğunda bile göz hastalıkları için yeterli gelen havuz havası var ya; işte o havanın oluşmasının esas nedeni klorun organik bazı maddelerle etkileşime girmesi. Bahsettiğimiz organik maddelerin kaynağı da havuz kullanıcılarının terleri ve çişleri. Duş almadan havuza girenler ve havuza girer girmez bütün birikimlerini havuzun temiz suyuna yatıranlar sayesinde klor ile etkileşime giren organik maddeler işte o havuz kokusunun nedeni olan monokloraminleri oluşturuyor ki kendileri gözlerdeki tahrişin de baş sorumlusudur. Buradan yapacağımız çıkarım; aslında gözümüzdeki tahrişin sorumlusu bizzat kendimiziz. Zira monokloraminlerin havuz suyundaki varlıklarını azaltmanın en etkili yollarından biri yüzme öncesi duş almaktır. Havuzdan önce duş almanız ve havuza kesinlikle idrarınızı yapmamanız konusundaki uyarı ve ısrarların bugüne kadar ne kadarına kulan astınız? Ne yazık ki, 2017 yılında yapılan bir araştırmaya göre çok da kulak asıldığı söylenemez. Araştırma sonucunda ortaya konmuş ki duşların gayet net görünür bir biçimde mevcut olduğu durumlarda bile, herhangi bir işaret asılmadığında yüzücülerin yalnızca yaklaşık yüzde 35’i duş almıştır. Kaldı ki bu araştırma yurtdışında yapılmış ve ülkemiz havuzlarındaki yüzme öncesi duş alma oranın belirlenmesi için henüz bir araştırma söz konusu değil.

Foto: Pexels, Jonathan Borba

Kapalı Havuzlar Daha mı Güvenilir?

Bilhassa göl veya gölet gibi durgun sulardan bulaşabilecek hastalıklardan haberdar olabilirsiniz, ancak kapalı bir havuzda yüzdükten sonra, genellikle üriner sistemde enfeksiyon hastalıklarına sebep olan bir çeşit bakteri olan Pseudomonas aeruginosa ile enfekte olan 147 kişinin vaka raporunda kanıtlandığı gibi, kapalı havuzlar bile mikrop barındırabilir. Gözün yüzeyi ve göz kapaklarının içini kaplayan konjonktivanın iltihaplanması anlamına gelen konjonktivit veya göz nezlesi de yüzme havuzlarında yaygın bir sorundur. 2017 yılında 107 denek üzerinde yapılan bir çalışmada, deneklerin yüzde 21’i daha önce yüzme havuzunda konjonktivit geçirmiştir. Bu durumun sebebi olarak katılımcıların yüzde 56’sı kötü çocuk olarak gördükleri kloru suçlarken gerçekte vakaların çoğu genellikle solunum yolları ve bağırsak sistemini etkileyen bir virüs olan “adenovirüs” kaynaklıdır. Güvenli, hijyenik, temiz ve sağlıklı olarak lanse edilen kapalı havuzlar anlatıldığı gibi olmayabilir.

Sonuç olarak sizi biraz tuhaf, komik ya da itici gösterdiğini düşünseniz bile gözünüzü bu bulaşıcı hastalık etmenlerinden muhafaza etmek için deniz gözlüğü takmanız akıllıca olabilir. Deniz, göl, gölet, havuz gibi herhangi bir su kütlesinde önemli miktarda zaman geçiriyorsanız, yüzme gözlüğü takmayı mutlaka düşünün. Göz sağlığınızı kaybetmektense birazcık karizma kaybı daha kolay tolere edilebilir. Elbette tüm bunların yanında havuza girerken duş aldığınızdan ve mümkün mertebe havuzdan evvel mesanenizi boşalttığınızdan emin olun.

Kaynaklar:

https://www.mcgill.ca/oss/article/medical-you-asked/go-goggles-risks-opening-your-eyes-underwater

https://rjstonline.com/HTMLPaper.aspx?Journal=Research%20Journal%20of%20Science%20and%20Technology;PID=2017-9-2-6

https://research.tudelft.nl/en/publications/i-spy-i-spy-with-my-little-eye

https://jamanetwork.com/journals/jama/article-abstract/397015