Geçmişe dair emin olduğumuz daha dün gibi aklımızda olan birçok şey olabilir. Çocukluğumuzun çizgi filmi Pikachu’yu hatırlıyor musunuz? Gözünüzde ilk ne canlanıyor? Birçok kişi Pikachu’nun kuyruğunun ucunda siyahlık olduğunu söylüyor. Ancak işin aslı öyle değil. Pikachu’nun kuyruğu hiçbir zaman siyah olmadı!. Peki, neden öyle hatırlıyoruz?
Hafızamız bize oyun oynuyor olabilir mi? Birçok kişi daha dün ne yediğini hatırlamazken, yıllar geçse de pikachunun kuyruğunu, Mickey Mouse’un askılı pantalonunu, temel reisin dövmelerini çok net hatırladığını iddia ediyor. Eğer sizde öyle hatırlıyorsanız maalesef yanılıyorsunuz.
Bir şeyi gayet iyi hatırladığımız, hatta emin olduğumuz ancak o şeyin tamamen farklı olduğu bazı durumlar insanları şüpheye düşürmeyi başarıyor. İşte bu duruma Mandela etkisi ya da sahte anı sendromu deniyor. Peki ama Mandela etkisi nedir?
MANDELA ETKİSİ NEDİR?
Mandela etkisi, ismini Nelson Mandela’dan alıyor. Paranormal araştırmacı ve yazar Fiona Broome, Mandela’nın 1980’li yıllarda hapishanedeyken öldüğünü hatta eşinin yaptığı konuşmayı çok net hatırladığını iddia ediyor.
Foto: Pixabay, Volzi
Ancak durum şu ki, Nelson Mandela, 27 yıllık mahkumiyetinin ardından 1990 yılında serbest bırakıldı ve 2013 yılında hayatını kaybetti. Broome da Mandela’nın o dönemde hala yaşıyor olduğunu öğrenince, haberleri yanlış anladığını düşünerek hayatına kaldığı yerden devam etti. Ancak ünlü yazar 2009 yılında katıldığı bir konferansta başka insanların da Mandela’nın 1980’lerde öldüğünü hatırladığını öğrendi.
HAFIZAMIZ BİZE OYUN OYNUYOR OLABİLİR Mİ?
Çocukluğumuza dair ezbere bildiğimiz çizgi filmler, izlenme rekorları kıran filmler, reklam afişleri ya kocaman bir yanlış hatırlamadan ibaretse? 1937 yapımı orjinal Pamuk Prenses’teki kötü kalpli kraliçeyi hatırlıyorsunuz değil mi? Aynaya karşı tam olarak şöyle “Ayna, ayna, söyle bana…” mı diyordu yoksa “Sihirli ayna, söyle bana…” mı? Pokemon çizgi filminin efsane karakteri Pikachu’nun kuyruğundaki o siyah çizgi şüphesiz vardı, değil mi? Monopoly oyununun meşhur maskotu Bay Monopoly’nin tek camlı gözlüğü yok muydu?
Pikachu’nun kuyruğunda siyah çizgi , temel reisin dövmesini bir tane, kötü kalpli kraliçenin repliğini tam olarak yukarıdaki gibi hatırlıyorsanız maalesef yanılıyorsunuz. Gerçekler tam olarak böyle değil. Pikachu’nun kuyruğu hiçbir zaman siyah çizgili olmadı, Temel Reisin iki kolunda da hep dövme vardı, kötü kraliçe ise aynaya “Magic Mirror on the Wall” diyor. Bu replik zaman içerisinde “Mirror, Mirror on the Wall” (Türkçesiyle, “Ayna ayna, söyle bana”) şeklinde algılanmış ve kabul edilmiş.
Bazı psikologlar bu “yanılsamaların” kolektif olarak üretilen sahte anlardan ibaret olduğunu söylese de Mandela etkisini ortaya atan ve yaygınlaşmasını sağlayan Fiona Broome buna katılmıyor. Mandela etkisinin etkileyici tarafı, yanlış hatırlanan tüm bu ayrıntılara milyonlarca insanın katılıyor olmasıdır.
Foto: Pixabay, Loaivat
Fiona Broom konunun üzerine o kadar düştü ki 2019 yılında Mandela’nın ölümü ile ilgili bir film çekildi. Bunun yanı sıra Broome’un MandelaEffect.com sitesine bırakılan tüm yorumları derlediği 15 kitaplık bir serisi bulunuyor. Günümüzde ise, Reddit, YouTube, Tumblr ve X gibi platformlarda Mandela etkisi olabilecek yeni olaylar aranıyor.
Peki sizin de Mandela etkisi olduğunu düşündüğünüz anılar var mı? Başınızdan bu konuyla ilgili bir şey geçtiyse yorumlarda bizimle paylaşmayı ihmal etmeyin.
Kaynaklar:
Mandela Etkisi Nedir: 17 En Popüler Mandela Etkisi Örnekleri
İddialar ve Gerçekler 
Yorum bırakın