Farklı markalarca, piyasa sürülmüş çeşitleriyle kullanımı bilhassa reklamlarla yangınlaştırılan balık yağı, her ne kadar kardiyovasküler riski azaltmak için yaygın olarak kullanılan bir omega-3 yağ asidi kaynağı olsa da kardiyovasküler sağlığı iyi olan kişilerde kalp krizi ve felç riskini artırabilir.

Kalp sağlığı iyi olanlar ve tanısı konulmuş kalp hastalığı bulunanlara balık yağının etkisi hakkındaki çalışma Çinli araştırmacılar tarafından yapılmış. Araştırmacılar balık yağı takviyesinin kullanımı ile kalp sağlığı yerinde olan bireylerde kardiyovasküler riskin artması arasında bir ilişki bulduklarını söylerken, çalışmanın sonuçlarının kardiyovasküler sağlığı kötü olanlarda ise balık yağı takviyesinin faydalı olabileceğini gösterdiğini belirtiyorlar.

Söz konusu araştırmada görev almayan Florida’daki Baptist Health Miami Kardiyak & Vasküler Enstitüsü’nde önleyici kardiyolog olarak görev yapan Dr. Adedapo Adeyinka Iluyomade, “Bu bulgular, balık yağı tavsiyelerinde daha seçici olunması ve kullanımının bireysel hasta profillerine göre uyarlanması gerektiğini göstermektedir” dedi.

Dr. Adedapo Medical News Today’e verdiği demeçte, “Balık yağının, toplumun genelinde öncelikli korunma yöntemi olarak kullanılması yerine önceden kardiyovasküler rahatsızlıkları olan hastalar için kullanılması daha faydalı olabilir” dedi.

Balık Yağı ve Kalp Sağlığı Çalışmasına Dair Detaylar

BMJ Medicine dergisinde yayımlanan çalışma, bir sağlık araştırma veri tabanı olan Birleşik Krallık Biobank‘ta bilgileri yer alan ve yaklaşık üçte biri balık yağı takviyesi alan 415.737 kişiye ait verilerden elde edilmiştir.

Araştırmacılar, tanı almış kardiyovasküler hastalığı olmayan ve düzenli olarak balık yağı takviyesi alan bireylerde, kalp sağlığı iyi olan ancak balık yağı kullanmayan bireylere kıyasla, düzensiz ve hızlı kalp atımları ile karakterize bir ritim bozukluğu durumu olan atriyal fibrilasyon (bu durumun ve kalp içerisinde pıhtı oluşumu ile sonuçlanabileceği söylenmektedir) geliştirme riskinin %13 ve felç, bir diğer adıyla inme geçirme riskinin de %5 arttığını bildirmiştir.

Yine aynı araştırmada bu sonuçlara ilaveten araştırmacılar, kardiyovasküler hastalığı olan ve balık yağı takviyesi kullanan bireylerde atriyal fibrilasyonun kalp krizine dönüşmesi riskinin %15, kalp yetmezliğinden ölüm riskinin ise %9 azaldığını eklediler.

Herhangi bir sağlık problemi olmadığı halde kalp krizi ve felç geçirme veya kalp yetmezliği oluşma riski balık yağı alan kadınlarda %6 artmaktadır. Aynı şekilde bu risk balık yağı alan kadınlarda sigara içmeyenlere göre %6 daha yüksektir. Balık yağının sağlık durumunun bozularak ölümle sonuçlanması sürecindeki koruyucu etkisi erkeklerde ve çalışmaya dahil olan daha yaşlı katılımcılarında daha fazlaydı.

Çalışma sahibi yazarlar, “Balık yağı takviyelerinin düzenli kullanımı, kardiyovasküler hastalığın ilerlemesinde farklı rollere sahip olabilir” diye belirttiler.

Iluyomade, omega-3 yağ asitleri içeren balık yağı takviyelerinin kardiyovasküler riski azaltmak için yaygın olarak kullanıldığını belirtti.

“Birçok hasta, kardiyovasküler faydaları olduğu inancıyla kalp hastalığının birincil veya ikincil düzeyde önlenmesi için bunları alıyor” dedi. “Bu kullanım, omega-3 yağ asitlerinin anti-enflamatuar özelliklere sahip olduğu ve lipid profillerini iyileştirmeye yardımcı olabileceği fikrine dayanmaktadır.”

Chicago’da Dr. Sawlani ve Sukenik Grubu’nda kardiyolog olan ve çalışmaya katılmayan Dr. Rohit Vuppuluri, “Omega-3 yağ asitleri trigliserit seviyelerini düşürür, kan basıncını ve iltihaplanmayı azaltır” dedi. “Bununla birlikte, tıbbi tedavi için balık yağı önerildiğinde, reçetesiz balık yağı yerine reçeteli balık yağı tüketilmelidir. Reçeteli balık yağı kullanımı, balık yağının kalitece tıbbi olarak değerlendirilen sınıfta olmasını sağlar.”

Medical News Today’e konuşan Vuppuluri, “Düzenli olarak somon balığı yemek de omega-3 yağ asitleri için harika bir kaynaktır” dedi.

Balık Yağı Takviyeleri Üzerine Karışık Bir Araştırma

Mevcut çalışmada olduğu gibi, balık yağının faydalarına dair geçmişte yapılan araştırmalarda da bir karmaşa havası hakim.

Iluyomade, “Bazı çalışmalar ve meta-analizler kalp krizi ve ani kardiyak ölüm riskinin azalması gibi faydalar öne sürerken, diğerleri genel kardiyovasküler ölüm üzerinde minimum etki gösterdiği veya önemli bir etki göstermediği sonucu ortaya koymaktadır” dedi.

Bir endüstri ticaret grubu olan EPA ve DHA Omega-3 Küresel Organizasyonu’nun tüketici ve sağlık profesyonelleri iletişim direktörü ve lisanslı bir diyetisyen olan Elana Natker, “Bu çalışma çok ilginç ve bulgular daha fazla araştırmaya değer; ancak ben yine de hastaların yağlı balık yiyerek, omega-3 takviyesi alarak veya ikisinin bir kombinasyonu ile günde en az 500 mg omega-3 almalarını tavsiye ediyorum” dedi.

Araştırmada yer almayan Natker Medical News Today’e verdiği demeçte, “Bu çalışma kalabalık bir denek grubu üzerinde gerçekleştirilmiş olsa da, potansiyel karışıklığa sebep olabilecek faktörler içeren ve dozun dikkate alınmadığı gözlemsel bir çalışmaydı” dedi. “İnsanlarda yapılan klinik çalışmaların meta-analizleri sonucunda kalp krizi ve koroner kalp hastalığından ölümlerde istatistiksel olarak anlamlı azalmalar tespit edilmiştir.”

Çalışmanın yazarları “düzenli balık yağı takviyesi kullanımı ile kardiyovasküler hastalık olaylarının gelişimi ve hastalığın seyri hakkında tahmini ve iyileşme şansına ilişkin kesin mekanizmaların belirlenmesi için daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu” belirtmişlerdir.

Natker, omega-3’ler ve atriyal fibrilasyon arasında nedensel bir ilişki olduğunu öne sürmek için insan klinik çalışmalarına ihtiyaç olduğunu söyledi.

“Omega-3 yağ asitlerinin atriyal fibrilasyon riskini artırıcı etkileri konusunda endişeler dile getirilmiş olsa da bir gramdan daha az günlük dozajlarda çok az artış görülmüş ya da hiç artış görülmemiştir” dedi.