Son yıllarda, Türkiye üniversitelerinin uluslararası sıralamalarda gerilediğine dair endişeler artıyor. Bu blog yazısında, bu trendin arkasındaki olası faktörleri ve bu durumun Türkiye’nin yükseköğretim sisteminin geleceği için ne anlama geldiğini inceleyeceğiz.

Üniversite Sayısında Artış, Sıralamalarda Gerileme:

2024 itibarıyla Türkiye’de 208 yükseköğretim kurumu bulunuyor. Bu sayı ile Türkiye, dünya genelinde üniversite sayısı bakımından 25. sırada yer alıyor. Fakat bu yüksek sayıya rağmen, Türkiye’den ilk bine giren üniversitelerin oranı sadece %3,8. Bu oran, Suudi Arabistan, Güney Kore ve Mısır gibi ülkelerin gerisinde kalmamıza neden oluyor.

Ayrıca, uluslararası tanınırlığı ve prestiji en yüksek olan Quacquarelli Symonds (QS) World Ranking ve Times Higher Education (THE) gibi kurumların verilerine bakıldığında da Türkiye’deki üniversitelerin sıralamalarda gerilediği görülüyor.

Gerilemenin Nedenleri:

Bu gerilemenin arkasında birçok faktör yer alabilir. Bunlardan bazıları şunlardır:

• Akademik Özgürlüklerin Kısıtlanması: Son yıllarda Türkiye’de akademik özgürlüklerde bir gerileme gözlemleniyor. Bu durum, akademisyenlerin araştırma ve yayın yapma özgürlüğünü kısıtlayarak, yeni fikirlerin gelişmesini ve bilimsel üretimin artmasını engelleyebilir. 
• Yetersiz Kaynaklar: Türkiye’deki devlet üniversitelerinin bütçeleri, ABD gibi gelişmiş ülkelerdeki üniversitelerin bütçelerinden çok daha düşüktür. Bu durum, araştırma altyapısının yetersizliği, yeni kadroların açılamaması ve eğitim-öğretimde kullanılan teknolojinin geride kalması gibi sorunlara yol açabilir. 
• Sıralamalar Üzerindeki Tartışmalar: Uluslararası üniversite sıralamalarının, üniversitelerin kalitesini doğru bir şekilde yansıtmadığına dair de bazı eleştiriler mevcuttur. Bu eleştirilere göre, bu sıralamalar genellikle araştırma odaklı üniversiteleri öne çıkarırken, öğretim ve toplumsal katkı gibi diğer önemli faktörleri göz ardı edebilir. 

Sonuç:

Türkiye üniversitelerinin uluslararası sıralamalarda gerilemesi, ülkenin yükseköğretim sisteminin geleceği için ciddi bir tehdit oluşturmaktadır. Bu trendin tersine çevrilmesi için akademik özgürlüklerin korunması, üniversitelere daha fazla kaynak ayrılması ve uluslararası sıralamalara olan bağımlılığın azaltılması gibi adımlar atılması gerekmektedir.

Kaynaklar:

https://www.topuniversities.com/qs-world-university-rankings/methodology

https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/world-university-rankings-2024-methodology

https://urapcenter.org/Rankings/2023-2024/World_Ranking_2023-2024

https://www.ekonomim.com/egitim/dunyanin-en-iyi-500-universitesi-aciklandi-turkiyeden-listeye-giren-yok-haberi-721551

https://www.ntv.com.tr/video/egitim/dunyanin-en-iyi-universiteleri-aciklandi-ilk-500de-turk-universitesi-yok,T426TTNpzUW_23AEciXVKw

fy23_financial_overview.pdf erişimi için tıklayın