Dünyanın en çok kullanılan sosyal medya platformların arasında altıncı sırada yer alan TikTok günümüzde Facebook, Instagram ve WhatsApp’tan daha sık indirilen bir uygulama. Çin tarafından oluşturulan TikTok’un ana şirketi ByteDance 90 ila 100 milyar dolar arasında bir değere sahip. TikTok’un Batı’da yaklaşık olarak 100 milyondan fazla takipçisi bulunuyor. Uygulamanın dünya çapındaki büyük etkisi ve Çin menşeli olması Batılı hükümetleri ciddi anlamda endişelendiriyor.
Peki, TikTok Nasıl Bu Kadar Başarılı Oldu Ve Batı İçin Neden Bir Tehdit Olarak Algılanıyor?
TikTok kullanıcılarına her biri bir dakikadan uzun olmayan sonsuz bir video akışı sunuyor. Kullanıcıların ilgi alanlarına göre gösterilen videolar oldukça cezbedici olabiliyor. Ayrıca uygulamayı kullanan kişiler eğer bir videoyu beğenmezse algoritma bir sonraki sunumda kullanıcının hoşuna gidebilecek içerikler sunuyor.
Diğer sosyal medya uygulamalarında da TikTok gibi benzer bir algoritma sistemi mevcut, ancak TikTok içerisinde kullanıcılar diğer kullanıcılarla beraber düet şeklinde akımlar yaratabiliyor. Örnek olarak iki arkadaşın dans ettiğini gösteren bir videoyu denemek isteyen bir kullanıcı direkt olarak videonun sahibi ile aynı içeriği oluşturabiliyor, bu durum en çok içerik üreticilerini cezbediyor.
TikTok Nasıl Popülerleşti?
Coronavirüs pandemi döneminde TikTok hızla popülerleşti ve #coronavirüs işaretli videolar 64 milyardan fazla izlendi. Hatta kullanıcıların ilgisi nedeniyle Dünya Sağlık Örgütü, Covid-19 hakkında bilgilendirici videoları TikTok üzerinden paylaşmaya başladı. TikTok’un 2017 yılında Musical.ly uygulamasını satın almasıyla beraber Amerika’da ve Avrupa’da hitap ettiği kitle giderek çoğaldı.
Instagram, Snapchat gibi önde gelen sosyal medya uygulamaları reklam vermek için TikTok’la işbirliği yaptı. Pek çok ünlünün ve gazetecinin TikTok hesabı olması uygulamayı daha da teşvik etti. TikTok gerçek anlamda küreselleşen ilk Çin uygulaması oldu ve Batı’yı en çok rahatsız eden durumlardan birisi TikTok’un çok fazla veriye rahatlıkla ulaşabiliyor olması.
Batı TikTok’u Neden Tehdit Olarak Görüyor?
Amerikalı politikacılar, Çin hükümetinin uygulama aracılığıyla kaydolan milyonlarca veriyi takip ediyor olmasından endişe ediyor. Bu nedenle ABD Kongresi’nde TikTok’un yasaklanmasıyla ilgili yasal düzenleme talep edildi.
Pek çok Batı ülkesi, son birkaç yıldır siyasetçilerin, güvenlik görevlilerin ve kamu yöneticilerinin TikTok’u yüklemesini yasakladı. TikTok’a yönetilen ana eleştirilenden biri kullanıcılardan dev miktar da veri toplaması. Avustralya merkezli siber güvenlik şirketi Internet 2.0’ın Temmuz 2022’de yayımladığı siber güvenlik raporu, bu argümana kanıt olarak sunuldu.
Yapılan analistlere göre TikTok’un topladığı veriler arasında konum, kullanılan cihaz ve bu cihazdaki diğer uygulamaların neler olduğu da bulunuyor. Ancak insan hakları ve internet güvenliği alanında çalışan Citizen Lab’in yürüttüğü başka bir çalışma, diğer sosyal medya platformlarının da bu verileri topladığını ortaya çıkardı.
TikTok Olağanüstü Derece Geniş Verilere Sahip
Batı hukuk uzmanlarına göre Çin’in ulusal güvenlik yasaları yetersiz, bu nedenle olağanüstü derecede geniş kapsamlı olan verilere sahip olan TikTok Çin’deki istihbaratlar tarafından şantaj olarak kullanılabilir. Ayrıca batılı hukuk uzmanları veriler sayesinde ülkeye gelen tüm yabancı ziyaretçilerin bütünsel profilini çıkarabileceklerini vurguluyor. TikTok kullanıcıları görünüşte saklayacak bir şeyi olmayan gençler olsa bile, bu Amerikalılardan bazılarının büyüdüğünde sosyal medya geçmişleri, yabancı bir düşman için yararlı olabilir ve hükümet ya da sektör yetkilileri olmaları halinde tehlike oluşturabilir.
Çin’de TikTok Kullanılmıyor
Bir diğer endişe ise TikTok algoritmasının sansür içeriği olmadığı için propagandayı kullanıcılara sunması ve kullanıcılara yanlış yönlendirmelerde bulunması. Ayrıca TikTok’un Çin’de kullanılmaması Batı’yı endişelendiren bir başka etken. Çin’de TikTok’un ikizi olarak bilinen Doutin uygulaması kullanılıyor ve platform sert sansürlere tabi. Bu nedenle gençler yanlış içerikler görmüyor hatta Doutin tarafından geliştirilmiş eğitici içeriklerden yararlanabiliyor.
TikTok’un Açıklaması Yetersiz Bulundu
TikTok CEO’su Chew ise Çin hükümetinin TikTok’tan hiçbir zaman veri talep etmediğini ve şirketin böyle bir talebi kesinlikle reddedeceğini kamuoyuna açıkladı. Ayrıca TikTok, ABD kullanıcı verilerini yetkisiz erişime karşı koruyacağını açıkladı ve ABD hükümeti ile Oracle gibi üçüncü taraf şirketleri de TikTok’un veri uygulamaları üzerinde bir dereceye kadar gözetim sahibi olabilecek.
Çin Hükümeti Teorik Olarak TikTok Üzerinde Nüfus Sahibi
Ancak yapılan bu açıklama ABD’li yetkililerin şüphelerini gidermedi. Çünkü TikTok ne yaparsa yapsın Çin hükümeti teorik olarak TikTok’un üzerinde nüfus sahibi olabilecek. Genel tabloya bakıldığında endişe ve teorik risklerin hala mevcut olduğu görülebiliyor.
Uygulamayı eleştirenler TikTok’a “Truva atı” benzetmesi yapıyor, uygulama her ne kadar zararsız gözükse de çatışma dönemlerinde güçlü bir silaha dönüşebilir. Hindistan 2020’de birkaç diğer Çin merkezli platformla birlikte TikTok’u ilk yasaklayan ülkelerden birisi olmuştu.
Öte yandan Çin’de ABD merkezli uygulamaların kullanılması yıllardır yasak.
Kaynaklar:
https://www.economist.com/the-economist-explains/2020/05/06/why-worry-about-tiktok
https://www.bbc.com/news/technology-64797355
https://edition.cnn.com/2023/03/21/tech/tiktok-national-security-concerns/index.html
https://www.wired.com/story/tiktok-ban-us-national-security-risk
İddialar ve Gerçekler 
Yorum bırakın